Analiza śledcza informacji uzyskanych w trakcie audytu – nowoczesne metody prowadzenia badań

Analiza śledcza danych to dziedzina wykorzystująca metody naukowe do aktywnego identyfikowania możliwości zapobiegania oraz wykrywania nadużyć, marnotrawstwa i niewłaściwego wykorzystania zasobów przez analizę informacji zawartych w różnych danych. Umożliwia identyfikację istotnych wzorców i zależności w istniejących danych historycznych w celu przewidywania przyszłych zdarzeń oraz oceny przyczyn różnych działań o znamionach tzw. fraudów. Takie wartościowe informacje predykcyjne są zazwyczaj „niewidoczne”, jednak stanowią podstawę do podejmowania przez organizacje decyzji związanych z nadużyciami, sporami oraz nieprawidłowościami. Celem artykułu jest analiza możliwości wykorzystania analizy śledczej w działalności audytowej, ze szczególnym uwzględnieniem procesu przetwarzania informacji pozyskiwanych w toku czynności audytowych. Punktem wyjścia dla rozważań są studia literaturowe pozwalające na ukazanie analizy śledczej jako narzędzia o charakterze interdyscyplinarnym, znajdującego zastosowanie nie tylko w działalności organów ścigania, lecz także – w odpowiednio zmodyfikowanej formie – w praktyce kontrolnej/audytowej. W artykule przyjęto szerokie ujęcie działalności audytowej, co umożliwia uchwycenie złożoności procesów oceny oraz wskazanie potencjalnych obszarów, w których zastosowanie analizy śledczej może zwiększyć skuteczność identyfikacji istotnych nieprawidłowości. Wskazano także na ograniczenia tradycyjnych form audytu w zakresie funkcji wykrywczej oraz na potrzebę uzupełnienia ich o metody analityczne pozwalające na identyfikację powiązań pomiędzy rozproszonymi danymi. Z kolei, analiza śledcza przedstawiona została jako uporządkowany, wieloetapowy proces, którego celem jest nadanie znaczenia zgromadzonym informacjom oraz formułowanie wniosków mogących stanowić podstawę decyzji kontrolnych lub zarządczych.

ABSTRACT

Forensic Analysis of Information Obtained During Audit Activities – Modern research Methods

Contemporary organisations operate in the environment of increasing complexity of processes, intensive information flow and increased risk of fraud and irregularities. In this context, audit activity – understood broadly as a set of various forms of objective assessment of an organisation’s functioning – has become more and more significant. Regardless of terminological disputes and methodological differences among their forms, the common denominator of auditing is the pursuit of determining the status quo, its evaluation against the criteria set and support for decision-making processes. In his article the author attempts to analyse possibilities of using forensic analysis in auditing, with particular emphasis on the processing of information obtained in the course of audit proceedings. The starting point for the discussion is a literature review that presents forensic analysis as an interdisciplinary tool that can be applied not only for law enforcement activities, but – if properly adapted – in audit practice as well. In the article, a broad approach to audit activity has been adopted that allows for capturing the complexity of assessment processes and for identifying potential areas where the use of forensic analysis may increase the effectiveness of significant irregularities detection. The author also refers to the limitations of traditional audit forms in terms of their detection function and to the need to supplement them with analytical methods allowing for identification of relationships between dispersed data. While forensic analysis is presented as a structured, multi-stage process whose aim is to give meaning to the information collected and to formulate conclusions that may serve as the basis for supervisory or managerial decisions.

Key words: forensic analysis, forensic analysis in audit, audit activity, information analysis, detection methods