Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania programów "Animator sportu dzieci i młodzieży" i "Animator sportu osób niepełnosprawnych"

Kontrolę podjęto z inicjatywy Najwyższej Izby Kontroli i przeprowadzono w okresie od 12 maja do 22 września 2003 r. Objęto nią lata 2002-2003 (I półrocze). Badania kontrolne prowadzone były w Zarządzie Głównym Szkolnego Związku Sportowego, Stowarzyszeniu Olimpiady Specjalne Polska oraz 5 jednostkach szczebla wojewódzkiego tych stowarzyszeń uczestniczących w realizacji programów. W ramach programów „Animator sportu dzieci i młodzieży” i „Animator sportu osób niepełnosprawnych” wprowadzono system wynagradzania nauczycieli wychowania fizycznego, instruktorów i trenerów (określonych jako „animatorzy”) za prowadzenie dodatkowych zajęć sportowo-rekreacyjnych z dziećmi i młodzieżą oraz osobami niepełnosprawnymi. Wynagrodzenie animatorów było finansowane w połowie ze środków specjalnych pochodzących z dopłat do stawek w grach liczbowych i w połowie ze środków podmiotów współpracujących przy realizacji programów. Wdrażanie ww. programów rozpoczął w I półroczu 2002 r. b. Urząd Kultury Fizycznej i Sportu (b. UKFiS), a od II półrocza 2002 r. kontynuowało MENiS. Realizację zadań w ramach tych programów powierzono Zarządowi Głównemu Szkolnego Związku Sportowego oraz Stowarzyszeniu Olimpiady Specjalne Polska. Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie ocenia realizację w latach 2002-2003 (I półrocze) przez Szkolny Związek Sportowy programu „Animator sportu dzieci i młodzieży” oraz przez Stowarzyszenie Olimpiady Specjalne Polska programu „Animator sportu osób niepełnosprawnych”, w tym także wydatkowanie otrzymanych na ten cel środków specjalnych. Kontrola wykazała jedynie nieliczne nieprawidłowości w realizacji programu „Animator sportu dzieci i młodzieży” dotyczące: nierzetelnych rozliczeń poniesionych wydatków, niepełnego dokumentowania podejmowanych działań oraz opóźnień w wypłacie wynagrodzeń animatorom. Ważniejsze ustalenia kontroli 1. Zarząd Główny SZS, zgodnie z zawartymi umowami z b. UKFiS w 2002 r. oraz MENiS w 2003 r., zorganizował trzy edycje programu „Animator sportu dzieci i młodzieży” polegającego na prowadzeniu zajęć sportowo-rekreacyjnych dla dzieci i młodzieży w ramach zajęć pozalekcyjnych i pozaszkolnych przez nauczycieli wychowania fizycznego, instruktorów i trenerów pracujących z dziećmi i młodzieżą szkolną, posiadających odpowiednie uprawnienia. Animatorzy w liczbie od 2.335 w I edycji programu w 2002 r. do 2.592 w I edycji w 2003 r. prowadzili zajęcia sportowe w grupach liczących od 18 do 24 uczestników w wymiarze 80 godzin zajęć w każdej edycji. 2. Koszty realizacji programu „Animator sportu dzieci i młodzieży” stanowiły w 2002 r. kwotę 10.367,8 tys. zł i zostały sfinansowane ze środka specjalnego kwotą 5.250 tys. zł (tj. 50,6%) oraz kwotą 5.118 tys. zł z innych źródeł (w tym przez jednostki samorządu terytorialnego kwotą 3.040 tys. zł, tj. 29,3% oraz kluby sportowe kwotą 1.143,8 tys. zł, tj. 11,0%). Koszty realizacji I edycji programu w 2003 r. w kwocie 5.482,2 tys. zł zostały sfinansowane ze środka specjalnego kwotą 2.799 tys. zł (51,0%) oraz kwotą 2.683,2 tys. zł (49,0%) z innych źródeł. Współfinansowanie wynagrodzeń animatorów przez różne podmioty, w tym jednostki samorządu terytorialnego, przyczyniło się do zwiększenia zainteresowania władz regionalnych i lokalnych problemami kultury fizycznej, w tym warunkami pracy działaczy i szkoleniowców z małych klubów sportowych. 3. Realizacja programu „Animator sportu dzieci i młodzieży” pozwoliła osiągnąć zakładane cele polegające m.in. na: zwiększeniu aktywności przede wszystkim uczniowskich klubów sportowych, z których zgłoszono do udziału najwięcej, bo blisko połowę animatorów, łagodzeniu skutków czasowego odłożenia realizacji zwiększonego wymiaru obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego w szkołach poprzez prowadzenie 2 razy w tygodniu 1,5 godzinnych zajęć sportowo-rekreacyjnych, w których według szacunkowych danych w roku 2002 r. uczestniczyło około 65 tysięcy dzieci i młodzieży. Liczba kandydatów na animatorów sportu dzieci i młodzieży zgłoszonych do udziału w kolejnych edycjach Programu (odpowiednio 3.525, 3.101 i 3.933 osób) przewyższała średnio o połowę liczbę osób zakwalifikowanych do pełnienia funkcji animatorów. Pozwalało to zapewnić odpowiedni dobór kadr angażowanych do realizacji programu. Decyzje o nie zakwalifikowaniu kandydatów na animatorów do udziału w programie – poza limitami określonymi dla każdego województwa – wynikały głównie z braku podmiotów deklarujących współudział w finansowaniu wynagrodzeń animatorów. 4. Stowarzyszenie Olimpiady Specjalne Polska wywiązało się należycie z obowiązków wynikających z podjęcia się roli koordynatora i realizatora (poprzez swoje oddziały regionalne działające na terenie całego kraju) w umowach podpisanych z b. UKFiS na realizację w 2002 r. programu „Animator sportu osób niepełnosprawnych” oraz w 2003 r. z MENiS na kontynuację tego zadania (pod nazwą „Prowadzenie zajęć sportowych i działalności szkoleniowej w sporcie osób niepełnosprawnych”). 5. Koszty zrealizowanego w 2002 r. programu „Animator sportu osób niepełnosprawnych” wyniosły 207,4 tys. zł i zostały sfinansowane kwotą 102 tys. zł (tj. w 49,2%) ze środka specjalnego oraz kwotą 105,4 tys. zł (50,8%) z innych źródeł. W I połowie 2003 r. na realizację programu wydatkowano 159,5 tys. zł, z czego 70,8 tys. zł (tj. 44,4%) ze środka specjalnego, a 88,7 tys. zł (tj. 55,6%) – z innych źródeł. 6. Założenia dotyczące pozyskania odpowiedniej liczby nauczycieli wychowania fizycznego, trenerów i instruktorów posiadających stosowne uprawnienia do prowadzenia zajęć z osobami niepełnosprawnymi nie zostały w pełni osiągnięte - głównie z powodu nieuzyskania w poszczególnych środowiskach lokalnych środków na częściowe sfinansowanie ich wynagrodzenia (w kwocie równej wypłacanym ze środka. specjalnego), co było warunkiem ich zatrudnienia. W 2002 r. zakładano zatrudnienie 900 animatorów, podczas gdy program realizowało tylko 101 animatorów. W 2003 r. na przewidywanych 700 animatorów w realizacji programu uczestniczyło 105 animatorów. W zajęciach prowadzonych w ramach programu w 2002 r. i w I półroczu 2003 r. uczestniczyło 3.035 osób niepełnosprawnych z różnymi rodzajami niepełnosprawności.