Wpływ działalności Narodowych Funduszy Inwestycyjnych na wyniki gospodarcze wybranych zakładów naprawczych taboru kolejowego

Błędy w sprawowaniu przez skontrolowane Narodowe Fundusze Inwestycyjne (NFI) funkcji właścicielskich przyczyniły się do obniżenia wartości spółek parterowych. Niewielkie zainteresowanie NFI poprawą sytuacji ekonomiczno-finansowej tych spółek stało się okazją dla kapitału spekulacyjnego do przejmowania za niewielką opłatą znacznego majątku tych podmiotów, a następnie transferowania środków finansowych tkwiących w dużych należnościach, pochodzących głównie od PKP. Tego rodzaju działania doprowadziły do ogłoszenia upadłości przez Fabrykę „Wagon” SA w Ostrowie Wielkopolskim (Fabryka Wagon SA) oraz do realnego zagrożenia kontynuowania działalności przez Fabrykę Wagonów Gniewczyna SA (FW Gniewczyna SA) i Poznańskie Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego SA (PZNTK SA). Poddane kontroli NFI nie realizowały jednego z podstawowych celów, określonych w art. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 1993 r. o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji. Nie tworzyły bowiem mechanizmów ekonomiczno-finansowych umożliwiających restrukturyzację i rozwój spółek parterowych, poprawę zarządzania, a następnie znalezienia dla nich odpowiednich inwestorów strategicznych. W okresie posiadania przez NFI akcji 5 spółek parterowych nastąpiło zmniejszanie kapitałów własnych w granicach od 23% w przypadku FW Gniewczyna SA do 74% w przypadku Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego Mińsk Mazowiecki SA. Wiele nieprawidłowości dotyczyło procesu sprzedaży wiodących pakietów akcji 5 skontrolowanych spółek parterowych. NIK ustaliła m.in., że: • Skutkiem niewłaściwych wycen tych akcji i pospiesznie prowadzonych transakcji sprzedaży, przychody z tego tytułu były niższe łącznie o ponad 11 mln zł od wartości odpowiadających im kapitałom własnym. • Nabywcami akcji spółek parterowych zostali inwestorzy niewiarygodni finansowo, a w przypadku zakupu akcji 3 spółek, poziom powstałych z tego tytułu zobowiązań wielokrotnie przekraczał wartości aktywów tych inwestorów. • W celu uniknięcia procedury związanej z uzyskaniem stosownych zezwoleń Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zagraniczni inwestorzy dokonywali na-bycia akcji za pośrednictwem spółek, zarejestrowanych w Polsce. • Właściciel blisko 20% Fabryki Wagon SA nie dopełnił obowiązku - przed zakupem kolejnego pakietu akcji tej Spółki - powiadomienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o zamiarze koncentracji, a tym samym nie uzyskał jego zgody na tę transakcję. • Prezes Zarządu VII NFI SA nie mając uprawnień statutowych podjął uchwałę o odwołaniu Zarządu FW Gniewczyna SA i powołaniu nowego, w składzie wskazanym przez kupujących akcje, pomimo iż w tym czasie nie mieli oni jeszcze praw właścicielskich do tych akcji. Izba pozytywnie oceniła działania Zarządu ZNTK Nowy Sącz SA, który nie dopuścił niewiarygodnego inwestora do przejęcia kontroli nad tą Spółką. Istniała bowiem realna groźba z jego strony wytransferowania ze Spółki środków finansowych. Takie transfery środków bądź ich próbę Izba stwierdziła w przypadku 3 innych spółek. Innym sposobem odzyskiwania środków zainwestowanych w nabycie akcji spółek par-terowych był nieuzasadniony wynikami ekonomiczno-finansowymi wzrost kosztów ogólnego zarządu, a zwłaszcza wynagrodzeń członków zarządu. Izba ujawniła decyzje rad nadzorczych, noszące znamiona niegospodarności, dotyczące wprowadzania kosztownych przywilejów dla członków zarządu, nieadekwatnych do pogarszającej się sytuacji ekonomiczno-finansowej spółek. Niewłaściwie została wykorzystana pomoc publiczna udzielona PZNTK SA, w wysokości przekraczającej wartość jej majątku. Spółce zostały umorzone długi na kwotę 70 187,1 tys. zł, a mimo tego w dalszym ciągu dopuszczała do powstawania nowych zaległości publiczno-prawnych. Zarząd PZNTK SA nie podejmował działań oszczędnościowych, a Walne Zgromadzenie podjęło na wniosek Zarządu uchwałę o przeznaczeniu zysku – powstałego w wyniku uzyskania pomocy publicznej – na dywidendę.