Informacja o wynikach kontroli realizacji przez jednostki samorządu terytorialnego dochodów z majątku

Kontrolę przeprowadzono w 89 urzędach jednostek samorządowych, w tym: 8 urzędach marszałkowskich, 9 starostwach powiatowych, 7 urzędach miejskich miast na prawach powiatu, 18 urzędach gmin miejskich, 29 urzędach gmin miejsko-wiejskich i 18 urzędach gmin wiejskich. Kontrola wykazała, że organy samorządowe zaniechały bądź nierzetelnie przeprowadzały inwentaryzację posiadanych nieruchomości, nie ujmowały części składników majątkowych w ewidencji księgowej, a także nie opracowywały planu wykorzystania zasobu nieruchomości przewidzianego w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543). Brak pełnej informacji o stanie mienia komunalnego utrudniał prawidłowe gospodarowanie nieruchomościami przez jednostki samorządu terytorialnego. W dysponowaniu nieruchomościami Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła wiele naruszeń obowiązujących procedur przy odpłatnym zbywaniu i udostępnianiu nieruchomości, zaniedbywanie windykacji należności oraz niezgodne z prawem udzielanie ulg w spłacie tych należności. W zakresie kontrolowanej działalności Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła, że nieprawidłowości bądź uchybienia wystąpiły we wszystkich kontrolowanych jednostkach samorządowych. Ustalono, że: 1. W 54 kontrolowanych (89 objętych kontrolą) jednostkach stwierdzono nierzetelne prowadzenie ewidencji księgowej nieruchomości, co powodowało niezgodne ze stanem faktycznym przedstawianie sytuacji majątkowej w sprawozdaniach i informacjach. Na koniec 2000 r. w ewidencji księgowej nie ujęto 11,2 % ogólnej wartości (8.522.347,4 tys. zł) nieruchomości stanowiących własność tych jednostek. 2. Kontrolowane jednostki (55 z 89) zaniechały przeprowadzania i rozliczania inwentaryzacji nieruchomości jako środków trwałych lub nieprawidłowo ją przeprowadziły. 3. Niewłaściwie i nieskutecznie prowadzono windykację należności z tytułu dysponowania nieruchomościami (39 jednostek), a także niezgodnie z prawem udzielano ulg w zapłacie należności z tytułu zbycia i udostępniania nieruchomości (47 jednostek). Ustalono także, że naliczone i niewpłacone w obowiązujących terminach należności ze zbywania i udostępniania nieruchomościami nominalnie wzrosły na koniec 2000 r. o 12,3 %. w stosunku do1999 r. Najbardziej wzrosły niewpłacone w obowiązujących terminach należności z tytułu czynszów najmu (o 62,8 %), głównie przez najemców lokali mieszkalnych. Jako istotną przyczynę tego wzrostu wskazywano nieskuteczność windykacji tych należności, spowodowaną pogorszającą się sytuacją finansową najemców. 4. Stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania obowiązujących zasad sprzedaży nieruchomości, polegające głównie na: - nielegalnym zastosowaniu przy sprzedaży lokali mieszkalnych bonifikat do udziału w nieruchomości wspólnej, co było niezgodne z art. 68 ust. 1 pkt 7 u.g.n. w związku z art. 3 i 8 ustawy o własności lokali; - zbywaniu nieruchomości w formie zamiany, polegające na niewłaściwym ustaleniu wartości zamienianych nieruchomości lub braku zgody organu stanowiącego j.s.t. na dokonanie zamiany; - niewłaściwym ustalaniu i pobieraniu opłat za trwały zarząd oraz przestrzeganiu zasad oddawania nieruchomości w trwały zarząd. 5. Nie było planów wykorzystania zasobów nieruchomości (74 jednostki), które powinny być sporządzone przez zarządy tych jednostek zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 25, 25b i 25d ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wynika z tego, że jednostki te nie przygotowały się należycie do prowadzenia planowej gospodarki posiadanymi nieruchomościami. Najwyższa Izba Kontroli ocenia, że dysponowanie mieniem komunalnym stanowi znaczącą rezerwę możliwych do pozyskania dochodów budżetowych jednostek samorządu terytorialnego. Dla pełniejszego wykorzystania tego źródła wpływów niezbędne jest uzupełnienie ewidencji składników majątkowych i sporządzenie planów gospodarowania zasobem nieruchomości. Ustalenia kontroli NIK wskazują, że sprzedaż, zamiana i oddawanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste oraz ich dzierżawa i najem są obszarem działalności samorządowej zagrożonej korupcją. W wyniku kontroli NIK skierowała 1 zawiadomienie do Urzędu Skarbowego o wykroczeniu skarbowym, 2 zawiadomienia do Prokuratury Okręgowej o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez członków Zarządu oraz 22 wnioski do właściwych komisji o ukaranie za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Łącznie w wystąpieniach pokontrolnych zawarto 539 wnioski pokontrolne.