Informacja o wynikach kontroli doraźnej gospodarowania Funduszem Promocji Mleczarstwa

Fundusz Promocji Mleczarstwa (FPM) utworzony został na podstawie ustawy o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych z dnia 6 września 2001 r. Zgodnie z ustawą, celem Funduszu jest m. in. promocja spożycia artykułów mleczarskich, wspieranie sprzedaży polskich produktów mleczarskich za granicą, pomoc w organizacji wystaw i udziału w targach, wspieranie prac badawczo-rozwojowych oraz poprawa jakości produktów mleczarskich. Podstawowym źródłem finansowania FPM są wpłaty przekazywane przez podmioty skupujące mleko, w wysokości 0,2 grosza od każdego skupionego litra mleka. Biorąc pod uwagę ilość skupionego w latach 2002-2003 (I półrocze) mleka (10.539,3 mln litrów), wpływy na Fundusz Promocji Mleczarstwa za ten okres powinny ukształtować się na poziomie 21.078,6 tys. zł. Środkami Funduszu Promocji Mleczarstwa, zgodnie z ustawą o regulacji rynku mleka i przetworów mlecznych, dysponuje Prezes Agencji Rynku Rolnego w zakresie określanym corocznie przez Komisję Porozumiewawczą do Spraw Mleka i Przetworów Mlecznych w planie finansowym. Zgodnie z ustawą, do zadań Komisji Porozumiewawczej należało również ustalenie szczegółowych zasad gospodarowania Funduszem Promocji. We wrześniu 2003 r. Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę gospodarowania Funduszem Promocji Mleczarstwa, której celem było dokonanie oceny w zakresie: opracowania zasad gospodarowania Funduszem Promocji Mleczarstwa, w tym planu finansowego tego Funduszu, wykorzystania środków FPM, rozliczania z wykorzystania środków Funduszu. Kontrola przeprowadzona została w Centrali Agencji Rynku Rolnego. Badaniami objęto rok 2002 oraz trzy kwartały roku 2003. Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła: opóźnienia w opracowaniu szczegółowych zasad gospodarowania Funduszem Promocji Mleczarstwa, przyjęte w tych zasadach uregulowania, a także samo gospodarowanie FPM oraz rozliczanie z wykorzystania środków Funduszu. Na powyższą ocenę wpływają następujące fakty: ”Szczegółowe zasady gospodarowania Funduszem Promocji Mleczarstwa” oraz plan finansowy tego Funduszu na 2002 r. opracowano dopiero pod koniec 2002 r., tj. odpowiednio po upływie 8 i 9 miesięcy od daty powołania Komisji Porozumiewawczej. Zdaniem NIK, miało to znaczący wpływ na niski stopień wykorzystania środków FPM. W okresie objętym kontrolą z Funduszu wykorzystano jedynie 7,4% uzyskanych wpływów. W opracowanych przez Komisję Porozumiewawczą ”Szczegółowych zasadach gospodarowania FPM” nie określono kryteriów, według których środki Funduszu miały być przyznawane na realizowane cele. Ustalone natomiast dla Prezesa Agencji Rynku Rolnego uprawnienia w zakresie przyznawania środków z FPM ograniczały się do opiniowania wniosków w tych sprawach oraz do dokonywania wypłat zgodnie z dyspozycjami Komisji Porozumiewawczej. Środki finansowe Funduszu Promocji Mleczarstwa gromadzone na wyodrębnionym rachunku Agencji Rynku Rolnego, Komisja Porozumiewawcza uznawała za niepubliczne, mimo dysponowania odmiennymi w tej sprawie opiniami Ministerstwa Finansów, Rządowego Centrum Legislacji oraz Urzędu Zamówień Publicznych, które podziela Najwyższa Izba Kontroli. Gospodarowanie środkami Funduszu Promocji Mleczarstwa odbywało się przy częstych zmianach ”Szczegółowych zasad gospodarowania FPM”, polegających głównie na przedłużaniu terminów przyjmowania wniosków o dofinansowanie. Często nie podawano tego faktu do publicznej wiadomości, przez co uniemożliwiano złożenie wniosków o dofinansowanie z FPM wszystkim zainteresowanym podmiotom. Przyjmowano do realizacji wnioski niekompletne, a także złożone po ustalonym wcześniej terminie. W przypadku wniosków na organizację szkoleń dla dostawców mleka i podmiotów skupujących mleko, opinie sporządzali pracownicy merytoryczni Agencji, którzy następnie uczestniczyli jako wykładowcy w szkoleniach zleconych im przez wyłonione firmy. Do przeprowadzenia szkoleń przyjmowane były wnioski firm nie prowadzących w tym czasie działalności gospodarczej i nie posiadających doświadczenia w realizacji podobnych przedsięwzięć. Określone w statutach tych firm kierunki prowadzonej działalności dotyczyły m. in. usług stolarskich i wyposażenia wnętrz, poligraficznych, organizacji imprez kulturalnych, rozrywkowych oraz rekreacyjnych itp. Firmy te zlecały następnie, na podstawie odrębnych umów, wykonanie zadań szkoleniowych innym podmiotom powiązanym z nimi personalnie i kapitałowo, na co uzyskiwały akceptację Komisji Porozumiewawczej i odpowiedzialnego w ARR za te sprawy Zastępcy Prezesa Agencji. Opracowana przez Agencję Rynku Rolnego dla Komisji Porozumiewawczej informacja o wykorzystaniu środków Funduszu w II kwartale 2003 r. sporządzona została nierzetelnie. Nie uwzględniono w niej bowiem wypłaty 71.100 zł na rzecz jednego z podmiotów, który wcześniej otrzymał zgodę na realizację przedsięwzięcia finansowanego z FPM. W okresie objętym kontrolą systematycznie malały wpływy na Fundusz Promocji Mleczarstwa. Wprawdzie w I kwartale 2002 r. przekazane na FPM środki stanowiły 99,3% kwot należnych, ale już w II kwartale 2003 r. wynosiły one 63,2%. Z wpłatami na FPM zalegał również podmiot, który delegował swojego przedstawiciela do prac w Komisji Porozumiewawczej. Zrealizowanie wniosków pokontrolnych zawartych w informacji o wynikach kontroli powinno przyczynić się do poprawy gromadzenia i wykorzystania środków Funduszu Promocji Mleczarstwa.