Informacja o wynikach kontroli organizacji egzaminów do szkół ponadpodstawowych w 1997 r.

1. Ministerstwo Edukacji Narodowej zaniechało wizytacji i doraźnych kontroli w zakresie przygotowania egzaminów wstępnych do szkół ponadpodstawowych, chociaż z jego regulaminu organizacyjnego wynika, iż są to zadania przypisane do dwóch departamentów ministerstwa. Wprawdzie za dwa lata dotychczasowy egzamin wstępny organizowany w szkołach średnich zostanie zastąpiony egzaminem końcowym w szkole podstawowej, to jednak obecnie ten eksperyment funkcjonuje jedynie w woj. wałbrzyskim. 2. W trzynastu spośród 62 kontrolowanych szkół ponadpodstawowych egzaminy wstępne były niepełne, gdyż nie obejmowały egzaminu z dodatkowego przedmiotu wybranego przez kandydatów. Mimo to zdający zostali przyjęci do klas pierwszych. Tak przeprowadzona rekrutacja uchybiała zasadzie legalności, gdyż częścią składową egzaminu wstępnego do publicznych szkół ogólnokształcących i zawodowych jest także ustny bądź pisemny sprawdzian z dodatkowego przedmiotu. Niektóre kuratoria pozostawiały jednak swobodę decyzji przeprowadzenia takich egzaminów szkolnym komisjom rekrutacyjno-kwalifikacyjnym.. Zdaniem NIK komisja rekrutacyjno-kwalifikacyjna ma natomiast obowiązek zarządzenia przeprowadzenia egzaminu z przedmiotu dodatkowego wybranego przez kandydata. Obowiązek ten wynika z rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 9 maja 1992 r. w sprawie przyjmowania uczniów do szkół publicznych. 3. W jednej placówce szkolna komisja rekrutacyjno-kwalifikacyjna źle obliczyła uczniowi punkty za oceny na świadectwie ukończenia szkoły, w innej - zwolniła z egzaminu wstępnego laureatkę konkursu z plastyki na podstawie zaświadczenia kuratorium oświaty, w którym nieprawidłowo określono jej uprawnienia. 4. Zastrzeżenia NIK dotyczyły powoływania komisji rekrutacyjnyjno-kwalifikacyjnych. W dwóch liceach dyrektorzy nie powołali na członków komisji wszystkich, którzy uczestniczyli w egzaminach wstępnych. W kilku liceach ogólnokształcących nie wyznaczono przewodniczących szkolnych komisji. 5. W statutach niektórych szkół znalazły się zapisy o możliwości powoływania szkolnej komisji odwoławczej od decyzji szkolnej komisji rekrutacyjno-kwalifikacyjnej, co nie znajduje podstaw w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z 19 czerwca 1992 r. w sprawie ramowego statutu szkół publicznych dla dzieci i młodzieży. Wskutek takich postanowień bez pokrycia w dwóch szkołach funkcjonowały nielegalnie komisje odwoławcze. W jednej z nich w każdej z 10 pierwszych klas pozostawiono po trzy rezerwowe miejsca na tzw. odwołania. W jednej szkole nie powołano rady szkoły, a sprawy należące do jej kompetencji wykonywała rada pedagogiczna, co nie zostało ujęte w statucie mimo takiego obowiązku. 6. NIK ustaliła, iż w celu zachowania poufności dostęp do tematów egzaminacyjnych na etapie ich opracowywania i przechowywania miało najwyżej kilka osób, jednak nie wszyscy kuratorzy upoważnili pisemnie te osoby do dostępu do wiadomości stanowiących tajemnicę służbowa, a także nie zażądali od nich oświadczeń o zapoznaniu się z ustawą o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej oraz odpowiedzialności karnej za ujawnienie tajemnicy służbowej. Brak upoważnień i oświadczeń miał miejsce w 14 kontrolowanych szkołach. Trzy kuratoria oraz 16 szkół nie ustaliło wykazu rodzajów wiadomości stanowiących tajemicę służbową, a 10 szkół nie prowadziło ?Dziennika korespondencji?, przeznaczonego do ewidencjonowania dokumentów stanowiących tajemnicę służbową. 7. NIK postuluje m. in. o zwiększenie przez MEN nadzoru nad przygotowaniem egzaminów wstępnych, uregulowanie zasady poufności tematów egzaminacyjnych w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej oraz zapewnienie należytego przestrzegania przepisów o ochronie tajemnicy służbowej. Niezbędne jest także wyeliminowanie ze statutów niektórych szkół postanowień dotyczących komisji odwoławczych, niezgodnych z ustawą z 7 września 1991 r. o systemie oświaty.