Informacja o wynikach kontroli realizacji ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, ze szczególnym uwzględnieniem dochodów budżetu państwa z opłat i podatku od gier

Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę realizacji ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych z 29 lipca 1992 r. Była to druga w latach dziewięćdziesiątych kontrola Izby przestrzegania przepisów w/w ustawy. Poprzednia z 1995 r. wskazała na szereg nieprawidłowości i zaniedbań we wdrażaniu i wykonywaniu przepisów ustawy. Nieprawidłowości miały miejsce zarówno w Ministerstwie Finansów, jak i w działalności podmiotów prowadzących ośrodki gier. Obecnie celem kontroli było ponowne dokonanie oceny realizacji ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych. Kontrolerzy zbadali 15 podmiotów w tym Ministerstwo Finansów, ?Totalizator Sportowy? i PP ?Polski Monopol Loteryjny?. Kontrola objęła okres od 1.01.1996 r. do 30.06.1998 r. Wyniki przeprowadzonej kontroli wskazują, że nadal w wykonywaniu przepisów ustawy z 29 lipca 1992 r. występują istotne nieprawidłowości dotyczące zarówno wykonywania przez Ministerstwo Finansów zadań nałożonych przez prawo, jak i w podmiotach prowadzących gry i zakłady wzajemne. W procesie udzielania zezwolenia na działalność w zakresie gier losowych i zakładów wzajemnych nie przestrzegano określonych prawem terminów i procedur postępowania. Stwierdzono, że ponad 12% wniosków o wydanie zezwolenia było wydanych po określonym ustawowo terminie. Ministerstwo Finansów przy rozstrzyganiu konkursu ofert nie przestrzegało obowiązującej procedury, poprzedzając wydanie decyzji zezwalającej na prowadzenie ośrodka gier inną decyzję rozstrzygającą, który z oferentów otrzyma zezwolenie. Ministerstwo Finansów zaniechało takiej praktyki dopiero po orzeczeniach NSA, który orzekł nieważność takich decyzji. Mimo, że organizując konkurs ofert ustalono precyzyjne warunki jakie starający się o zezwolenie muszą spełniać, kontrolerzy NIK wykryli, iż wydano 4 zezwolenia 2 podmiotom, które nie spełniły wymogów, jakie określała ustawa. W innych przypadkach stwierdzono, iż wydano zezwolenia podmiotom, które nie spełniły warunków decyzji o organizowaniu konkursów i nie przedłożyły np.opinii rady gminy o lokalizacji ośrodka gier, dowodów o sytuacji ekonomiczno-finansowej oraz danych o składzie rad nadzorczych spółki. W ocenie Najwyższej Izby Kontroli nienależycie był prowadzony nadzór Ministerstwa Finansów nad działalnością podmiotów, którym udzielano zezwoleń. Tolerowano bowiem nieprzestrzeganie prawa przez te podmioty. W badanym okresie Departament Gier Losowych i Zakładów Wzajemnych Ministerstwa Finansów przeprowadził 34 kontrole, w trakcie których w 26 przypadkach stwierdził naruszenia prawa o znamionach wykroczenia lub przestępstwa skarbowego przez podmioty prowadzące gry i zakłady wzajemne. Mimo to tylko w trzech wypadkach poinformowano o tych zdarzeniach właściwe urzędy skarbowe. O braku należytego nadzoru świadczy także organizowanie m.in przez kasyna ?Orbis Casino? sp.z o.o i ?Casino Polonia? sp. z o.o na swoim terenie dodatkowych konkursów lub loterii promocyjnych zaliczając koszty ich organizacji (w tym zakup nagród rzeczowych takich jak samochody osobowe, sprzęt RTV) do kosztów uzyskania przychodów. W ocenie NIK takie działania naruszały zakaz zabraniający reklamowanie na terytorium kraju gier losowych i zakładów wzajemnych oraz zaniżały wysokość podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Tymczasem organy skarbowe prowadzące kontrolę rozliczeń spółek z budżetem państwa, tylko w przypadku jednej spółki zakwestionowały zaliczone w koszty uzyskania przychodów wydatków ponoszonych na organizację konkursów promocyjnych w wysokości wyższej niz ustalony limit. Izba stwierdziła również istotne nieprawidłowości w działalności podmiotów prowadzących gry i zakłady wzajemne w tym także tych prowadzących gry stanowiące monopol państwa. Ustalenia kontroli, że w PP ?Polski Monopol Loteryjny? wprowadził do obrotu zbyt duże nakłady losów loterii pieniężnych w stosunku do potrzeb rynku. W badanym okresie PML wprowadził do obrotu 42,2 mln losów, z czego udało się sprzedać tylko 44%. Za niegospodarne zdaniem NIK należy uznać zlecenie w 1997 r. brytyjskiej firmie za kwotę 29,2 tys. zł za opracowanie strony graficznej loterii gwiazdkowej, identycznej jak w loterii przeprowadzonej w 1996 r., do której znaku graficznego PML miało uprawnienia wynikające z prawa autorskiego. Izba uważa, że ?Totalizator Sportowy? sp z.o.o pobierała bezprawną dodatkową opłatę za uczestnictwo w trzech z czterech prowadzonych gier liczbowych w wysokości 2 grosze od każdej zawartej transakcji mimo, że opłata nie była przewidziana w zatwierdzonych regulaminach gier.W 12 podmiotach brak było świadectw zawodowych w 9 podmiotach brak było świadectw rejestracji urządzeń i automatów. W wyniku kontroli uzyskano efekty finansowe w wysokości 76,6 mln. zł z tytułu: 1) pobierania za uczestnictwo w grach liczbowych dodatkowej opłaty w wysokości 2 grosze od każdej zawartej transakcji w Multi Lotku, Dużym Lotku i Express Lotku z tytułu kosztów druku kuponów mimo, że taka opłata nie była przewidziana ani w ustawie ani w regulaminach gier - 38,2 mln. 2) niecelowego stosowania preferencji podatkowych dla podmiotów prowadzacych gry. Ministerswo Finansów samodzielnie bądź poprzez zalecenia kierowane do organów skarbowych, udzielało ulg, które spowodowały zmniejszenie dochodów budżetu państwa na kwotę 32,3 mln. zł.(Totalizator Sportowy) 3) Minister Finansów bezzasadnie trzema decyzjami umorzył zaległości w podatku od gier Wielobranżowemu Przedsiębiorstwu Progoz ?Queen?s Casino? w kwocie 5,2 mln.zł 4) uszczupleń dochodów budżetu państwa w kwocie 0,9 mln.zł poprzez podmioty prowadzące kontrolowaną działalność w tym m.in z tytułu zaniechania podatku dochodowego od osób prawnych, niegospodarność, zwłokę lub nieuregulowanie opłat za egzaminy i świadectwa zawodowe. Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli niezbędne jest przyspieszenie prac nad kompleksową nowelizacją dotychczasowej ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych oraz zapewnienie przez odpowiednie komórki Ministerstwa Finansów skutecznego nadzoru nad działalnością objętą ustawą z 29 lipca 1992 r. Ministerstwo Finansów wykorzystując ustalenia kontroli podjęło działania dla znowelizowania ustawy. Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej J.Wojtaszczuk na posiedzeniu Komisji Finansów Publicznych zobowiązał się do przedłożenia projektu nowelizacji, uwzględniającego wyniki kontroli do dnia 30 czerwca 1999 r.