Pięć kroków do reformy służby publicznej w Polsce – seminaryjne posiedzenie Kolegium NIK

Pomimo konstytucyjnego zakotwiczenia służba publiczna jest pojęciem w zasadzie obcym ustawodawstwu zwykłemu. Nie istnieje regulacja, która determinowałaby kluczowe elementy statusu wszystkich osób tworzących służbę publiczną. Można uznać, że konstytucjonalizacja pojęcia służby publicznej w ustawie zasadniczej z 1997 r. nie została przez ustawodawcę odczytana jako motywacja do stworzenia przynajmniej częściowo ujednoliconej regulacji stosunków zatrudnienia w służbie publicznej i odejścia od cząstkowych, które pozwalają dziś na wyróżnienie co najmniej kilku reżimów zatrudnienia. Skomplikowany krajobraz legislacyjny nie ułatwia planowania i wdrażania jakichkolwiek reform obejmujących całość służby publicznej. Z drugiej jednak strony konstytucyjna zasada równego dostępu do służby publicznej i troska o kondycję kadr na wszystkich poziomach aparatu państwowego skłania do podejścia całościowego, w którym – niezależenie od zróżnicowania wewnętrznego – będzie istniał pewien wspólny fundament umożliwiający funkcjonowanie całej służby publicznej. Artykuł przedstawia zarys propozycji szerokiej reformy służby publicznej, opartej na takiej właśnie optyce.

ABSTRACT

Five Steps Towards Public Service Reform in Poland – Seminar Session of the NIK Council

In the legal doctrine, the notion of public service was connected with public-legal nature of the service relationship, continuity of employment, strengthened responsibility for activities taken, special duties and some restrictions, which was supposed to be compensated for with special privileges. It seems that nowadays the formal features that regulate the staff status do not have such a fundamental importance when pubic service is defined. It should be assumed, instead, that regardless of the detailed regulation of the employment relationship, this notion covers the whole of staff that perform state authorities’ tasks at all levels of its organisation. Despite its constitutional anchoring, the notion of public service is practically absent from the common legislation. There is no law that would determine the key elements of the status of all persons that constitute public service. We could say that having the notion of public service in the constitution of 1997 was not interpreted, by the legislation, as a motivation to establish at least partially unified regulation of employment relationships in public service, so as to depart from partial regulations that allow today for distinguishing at least several  employment regimes. The most important of those comprise: the civil service regime, the state offices employees regime; the self-government employees regime; the uniformed services regime; the justice and prosecutor’s staff regime; the code regime where the employees’ status is regulated in the same way as in the private sector, i.e. mainly with the provisions of the Labour Code, without significant specific regulations. This complex legislative picture does not make it easy to plan and implement reforms that would cover the whole public service. On the other hand, however, the constitutional principle of equal access to public service and care for the staff situation at all levels of the state authorities, encourage a holistic approach, in which – regardless of internal differences – there would be common fundamentals to allow for functioning of the whole public service. In his article, the author presents a proposal for a broad reform of public service, based on such a holistic approach.

Key words: civil service, civil service reform, recruitment to civil service