Społeczne zaufanie do administracji publicznej w Polsce – czy można wyjść poza polityczną polaryzację

W większości państw Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) zaufanie do służby cywilnej jest wyższe niż do rządu, władz regionalnych czy lokalnych. Według danych za 2023 r. np. w Finlandii czy Irlandii deklarowało je ponad 60% obywateli, podczas gdy do rządu – 45% badanych. Raport OECD nie dostarcza informacji o Polsce, gdyż w 2023 r. nasz rząd nie wziął udziału w badaniu. Wcześniej należała jednak do krajów o najniższych wskaźnikach zaufania do służby cywilnej. Na początku lat dwutysięcznych deklarowało je 35% badanych, w 1999 roku – 33% (badania World Values Survey). Podobny poziom odnotowano w sondażach Eurobarometru. W 2001 roku zaufanie do służby cywilnej deklarowało 28% Polaków, rok później 34%, zaś wiosną 2003 roku – 30% badanych. Ostatnie badanie Eurobarometru, w którym pytano o administrację publiczną (z 2022 r.) pokazuje, że poziom owego zaufania wciąż nie jest wysoki (45%). Autor przybliża wyniki sondaży na ten temat, analizując wpływ różnych zmiennych, m.in. wieku, wykształcenia, statusu materialnego, miejsca zamieszkania i poglądów politycznych.

ABSTRACT

Social Trust in Public Administration in Poland – Can You Go Beyond Political Polarisation?

In the majority of the states of the Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), trust in civil service is higher than trust in government, or in regional and local authorities. For instance, in 2023 in Finland and Ireland 60% of citizens declared their trust in civil service, while only 45% – in governments. Unfortunately, the OECD report does not provide information about Poland, because the government did not participate in the study. The previous international studies indicated that Poland had the lowest rate of trust in civil service. At the beginning of 2000, only 35% of respondents declared their trust in civil service, and in 1999 – 33% (World Values Survey). A similar level was recorded in Eurobarometer studies. In 2001, 28% of Poles declared trust in civil service, the following year – 34%, and in spring 2003 – 30% of respondents. What makes the knowledge about the social perception of civil service limited, is that civil service is hardly ingrained in social awareness. The Polish survey of 2011 showed that only 40% of respondents knew what civil service was. Among this group, only half knew it was part of public administration, while the others associated it, most frequently, with civil defence or military services. Because of little awareness of civil service, as well as due to the lack of knowledge about its objectives, scope and structure, the Polish polls substituted questions about civil service with questions about public administration.

Key words: trust in public administration, survey of trust in administration, Eurobarometer surveys