Bezpieczeństwo funkcjonariuszy Służby Więziennej – nieskuteczne rozwiązania systemowe

Służba Więzienna (SW) bezpośrednio odpowiada za ochronę społeczeństwa przed negatywnym wpływem przestępców ujętych przez wymiar sprawiedliwości i osadzonych w zakładach karnych lub aresztach. Jej funkcjonariusze zmagają się z różnego rodzaju napięciami, które wynikają z charakteru tej służby. Bezpośredni kontakt z osadzonymi czyni ich pracę nie tylko bardzo stresującą, ale i ryzykowną, a nawet niebezpieczną. Większość ich obowiązków – co w sposób szczególny dotyczy funkcjonariuszy działów ochrony jednostek penitencjarnych, tj. Zakładów Karnych (ZK) i Aresztów Śledczych (AŚ) – wykonywana jest w bezpośrednim kontakcie z osadzonymi. Należy mieć przy tym świadomość, że osadzony w ZK lub AŚ nie zmienia nagle nastawienia lub postępowania, a przebywanie ze współosadzonymi może nawet utrwalać jego niepożądane cechy. Służby tej nie ułatwia także negatywny odbiór społeczny tej formacji, która według niektórych badaczy ma najniższy prestiż zawodowy wśród wszystkich grup mundurowych. Z tych powodów w jej działalności na pierwszy plan wysuwa się m.in. kwestia zapewnienia funkcjonariuszom i pracownikom SW możliwe wysokiego poziomu bezpieczeństwa. Szczególną rolę pełnią tu systemy zabezpieczeń, zwłaszcza elektronicznych. W artykule przybliżono wyniki kontroli NIK poświęconej bezpieczeństwu funkcjonariuszy Służby Więziennej podczas wykonywania przez nich obowiązków służbowych oraz przedstawiono najistotniejsze ustalenia dotyczące zarówno całej formacji, jak i wybranych do kontroli jednostek penitencjarnych.

ABSTRACT

Safety of Prison Service Officers – Ineffective Systemic Solutions

The Prison Service (Polish: Służba Więzienna – SW) is directly responsible for protecting society from the negative impact of offenders apprehended by the justice system and held in prisons or remand centres. Prison Service officers face various types of tension resulting from the nature of this service. Direct contact with inmates makes their work not only highly stressful, but also risky and even dangerous. Most of their duties, particularly those performed by officers of security departments in penitentiary units, i.e. prisons (Polish: Zakłady Karne – ZK) and remand centres (Polish: Areszty Śledcze – AŚ) are carried out in direct contact with inmates. We have to consider that inmates in a prison or in a remand centre do not suddenly change their attitude or behaviour, and staying with other inmates may even reinforce undesirable traits. The service is further challenged by the negative public perception of this formation, which, according to some researchers, has the lowest occupational prestige among all uniformed services. For these reasons, ensuring the highest possible level of safety for Prison Service officers and employees is one of the key priorities in its operations. Security systems, especially electronic ones, play a particularly important role in this regard. The article presents the results of the audit that NIK conducted in the area of the safety of Prison Service officers in the performance of their official duties, and it presents the most significant findings concerning both the entire service and the selected penitentiary units audited.

Key words: safety of Prison Service officers, Prison Service, protection systems, prisons, remand centres