Odległa perspektywa poprawy stanu wód w Polsce – złe planowanie, realizacja i monitorowanie postępów

Jakość wód podziemnych i powierzchniowych w Polsce ma kluczowe znaczenie nie tylko dla naszego zdrowia, dobrobytu ludzi, ale i całej gospodarki narodowej, od lat jest więc przedmiotem zainteresowania Najwyższej Izby Kontroli. Gospodarowanie w tym obszarze, które polega na kształtowaniu i ochronie krajowych zasobów wodnych, to zagadnienie bardzo złożone. Osiągnięcie celu, jakim jest dobry stan wód w Polsce wymaga czasu, ale także kapitału intelektualnego i finansowego, niezbędnego do właściwego planowania, wdrażania i monitorowania działań naprawczych. Z uwagi na doniosłość problemu, zwłaszcza wobec wieloletnich trudności w zapewnieniu równowagi hydrologicznej, temat ten powinien być traktowany przez decydentów priorytetowo. Jeżeli spojrzymy na gospodarkę wodną w Polsce z perspektywy ostatniego ćwierćwiecza, zauważymy, że – z punktu widzenia ram prawnych i organizacyjnych – dziedzina ta podlegała wielu zmianom, z czego dwie mają znaczenie fundamentalne: wejście Polski do Unii Europejskiej w 2004 r. oraz kompleksowa jej reforma wdrożona 1 stycznia 2018 r. Kolejną było wprowadzenie wspomnianej wyżej ramowej dyrektywy wodnej, w której termin osiągnięcia dobrego stanu wód określono najpóźniej na 2027 r. Skala zmian, zwłaszcza w stosunku do stopnia złożoności problematyki gospodarki wodnej, generuje duże ryzyko nieprawidłowej realizacji zadań przez organy państwowe i samorządowe. Jest coraz mniej czasu na sprostanie wymogom, a ocena stanu wód dokonywana cyklicznie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nie napawa optymizmem. Najwyższa Izba Kontroli postanowiła zatem sprawdzić, jak prowadzone są działania na rzecz osiągnięcia dobrego stanu wód w Polsce. Artykuł przybliża szczegółowe wyniki tego badania.

ABSTRACT

Distant Possibilities for Improving Water Quality in Poland – Unreliable Planning, Implementation and Progress Monitoring

The quality of groundwaters and surface waters in Poland is crucial not only for public health and well-being, but for the entire national economy as well, and it has therefore been a subject of interest for the Supreme Audit Office for many years. Water management – understood as shaping and protecting national water resources – is a highly complex issue. In order to achieve good state of water in Poland a lot of time is required, as well as intellectual and financial capital necessary for proper planning, implementation and monitoring of remedial measures. Given the importance of the issue, especially in the light of long-standing difficulties with ensuring hydrological balance, it should be treated as a priority by decision-makers. Looking at water management in Poland over the last 25 years, one can observe numerous changes in legal and organisational frameworks, two of which seem fundamental: Poland’s accession to the European Union in 2004 and a comprehensive reform implemented on 1st January 2018. Another key development was the introduction of the Water Framework Directive, which set a deadline for achieving good state of water by 2027 at the latest. The scale of changes, particularly in relation to the complexity of water management issues, generates a high risk of improper task implementation by state and local government bodies. There is increasingly less time to meet the requirements, while cyclical evaluations performed by the Chief Inspectorate of Environmental Protection are not optimistic. Therefore the Supreme Audit Office have decided to examine how efforts to achieve good state of water in Poland are being carried out. In his article, the author presents the detailed results of the examination.

Key words: water management, state of water, river basin management plans, Water Framework Directive, wastewater discharge