Naprawienie szkody poniesionej w związku z wykonywaniem zadań ochrony ludności i obrony cywilnej – nowe rozwiązania ustawowe

Przedmiotem opracowania jest jeden z wielu aspektów ustawy o ochronie ludności, obowiązującej od 1 stycznia 2025 r., tj. odpowiedzialność i naprawienie szkody wyrządzonej w związku z realizacją przewidzianych w niej zadań. Z tego punktu widzenia podstawowe znaczenie ma to, że zawiera ona odrębny rozdział poświęcony tym zagadnieniom – 12, zatytułowany „Odszkodowanie za szkody poniesione w związku z wykonywaniem zadań ochrony ludności i obrony cywilnej oraz świadczenie odszkodowawcze dla członków personelu obrony cywilnej” (art. 158-165 ustawy). Powołane przepisy stanowią podstawę żądania naprawienia szkody, a zarazem wskazują zasady i zakres odpowiedzialności za te przedstawione w rozdziale 12 ustawy o ochronie ludności. Trzeba przy tym podkreślić, że rozważania będą dotyczyć czasów pokoju. Poza zakresem opracowania pozostaną kwestie uregulowane w art. 165 u.o.l.o.c., dotyczące świadczeń odszkodowawczych przysługujących osobom powołanym do służby w obronie cywilnej lub członkom ich rodzin w czasie stanu wojennego lub w czasie wojny. Autor odnosi się zarówno do przepisów ustawy o ochronie ludności, jak i innych aktów prawnych istotnych z punktu widzenia tytułowej problematyki, zwłaszcza Kodeksu cywilnego, jak również wybranych tez zaprezentowanych w literaturze przedmiotu.

ABSTRACT

Compensation for Damage Incurred in Connection with Performance of Civil Protection and Civil Defence Tasks – New Statutory Solutions

The number of tasks in the field of civil protection and civil defence is likely to increase as public authorities have been implementing programmes in the area. Particular attention should be paid to the Civil Protection and Civil Defence Programme, adopted by the resolution of the Council of Ministers pursuant to Article 156(1) of the Civil Protection Act (Polish: u.o.l.o.c.). The Programme specifies, among other things, the method for financing the related tasks. It has been drawn up for a five-year period and an update has been foreseen (Article 156(5) of the Act). In this article, one of numerous aspects of the Civil Protection Act, in force since 1 January 2025, has been discussed, namely liability for and compensation of damage caused in connection with performance of the tasks provided for in the Act. In this respect, it is fundamental that the Act contains a separate chapter dedicated to these issues, namely Chapter 12, entitled “Compensation for damage incurred in connection with performance of civil protection and civil defence tasks and compensation benefits for members of civil defence personnel” (Articles 158–165). These provisions constitute the legal basis for claims for compensation and, at the same time, they define the principles and scope of liability for the damage covered by Chapter 12 of the Civil Protection Act. It should be emphasised that the discussion concerns peacetime. The matters regulated in Article 165 of the Act, concerning compensation benefits payable to persons called up for civil defence service or to members of their families during martial law or wartime, fall outside the scope of this paper. In the article, the author discusses both the provisions of the Civil Protection Act and other relevant legal acts, in particular the Civil Code, as well as selected approaches presented in the literature.

Key words: compensation for damage, performance of civil protection and civil defence tasks, civil protection and civil defence, civil liability for damage