Modernizacja linii kolejowych w Polsce – czynniki skuteczności prowadzenia przedsięwzięć

Na modernizację i rozwój linii kolejowych w Polsce w perspektywie finansowej 2021–2027 (dostosowanej w dokumentach strategicznych do 2030/2032 roku) przewidziano w ramach Krajowego Programu Kolejowego 80 mld zł, a dodatkowe 10,7 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, z założeniem objęcia inwestycjami co najmniej 800 km linii. Skala środków, wieloletni charakter i złożoność techniczna inwestycji powodują, że istotnym zagadnieniem staje się skuteczność ich wykonania. Badania dotyczące dużych przedsięwzięć infrastrukturalnych wskazują na występowanie charakterystycznych problemów związanych m.in. z przekraczaniem planowanych kosztów i terminów oraz nieosiąganiem zakładanych korzyści. W tym kontekście istotnego znaczenia nabiera określenie czynników determinujących skuteczność przeprowadzenia inwestycji kolejowych oraz zależności zachodzących pomiędzy poszczególnymi etapami całego procesu. Takie ujęcie umożliwia ocenę, w jakim stopniu sposób przygotowania i zarządzania przedsięwzięciem wpływają na terminowość jego wykonania, poziom kosztów oraz osiągnięcie zakładanych efektów. Analiza wyników kontroli dotyczącej modernizacji wybranych linii kolejowych, którą objęto osiem inwestycji, pozwala spojrzeć na skuteczność ich realizacji nie tylko z perspektywy wykonania określonego zadania, lecz również skuteczności mechanizmów zarządzania całym procesem.

ABSTRACT

Modernisation of Railway Lines in Poland – Factors that Determine Project Effectiveness

Under the National Railway Programme, PLN 80 billion have been allocated to the modernisation and development of railway lines in Poland during the 2021–2027 financial perspective (with the timeframe extended to 2030/2032 in the strategic documents), with an additional PLN 10.7 billion provided under the National Recovery and Resilience Plan. The objective is to carry out investments covering at least 800 kilometres of railway lines. The scale of funding, the multi-year nature of projects and their technical complexity make the implementation effectiveness a significant issue. Research on major infrastructure projects indicates several recurring problems, including cost overruns, delays or a failure to achieve expected benefits. In this context, the issue of identifying the factors that determine the effective delivery of railway investments and interdependencies between individual stages of the overall process becomes of special importance. This approach allows for assessing the extent to which project preparation and management affect timely completion, cost levels and achievement of intended outcomes. An analysis of the findings of an audit concerning the modernisation of selected railway lines, which covered eight investment projects, provides an opportunity to examine implementation effectiveness, not only in terms of completion of individual tasks, but also in terms of effectiveness of the management mechanisms governing the entire process.

Key words: railway line modernisation, Polish Railways (PKP), functional and utility programme, risk management, physical and financial schedule, EPM information system