Informacja o wynikach kontroli funkcjonowania stacji zagranicznych Polskiej Akademii Nauk

Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie oceniła funkcjonowanie stacji, zwłaszcza w Paryżu i w Rzymie, których tradycja sięga wielu dziesięcioleci. Jednocześnie kontrola wykazała szereg nieprawidłowości w ich działalności, szczególnie brak spójnego programu współpracy naukowej oraz promocji nauki polskiej. Skutkowało to niepełną realizacją zadań określonych w statutach oraz niezadawalającym stopniem wykorzystania majątku powierzonego stacjom. Kontrolę przeprowadziła Izba z inicjatywy własnej w III i IV kwartale ub. r. we wszystkich stacjach zagranicznych PAN, tj. w Paryżu, Rzymie, Wiedniu i Berlinie oraz w centrali PAN w Warszawie. Objęto nią rok 2001 oraz pierwsze półrocze 2002 roku. W stacjach zbadano m.in.: * zakres i formy współpracy naukowo – badawczej oraz zakres promocji nauki polskiej za granicą * wykorzystanie powierzonego majątku, w tym gospodarkę pokojami gościnnymi * prawidłowość rozliczeń i rzetelność sprawozdawczości budżetowej * gospodarkę majątkiem trwałym. W Polskiej Akademii Nauk zbadano m.in.: * koszty działalności stacji i ich finansowanie * rozliczenia placówek zagranicznych z budżetem * kryteria doboru pracowników stacji zagranicznych delegowanych z kraju * zasady i formy nadzoru władz Akademii nad ich działalnością. Stacje zagraniczne mają status pomocniczych placówek naukowych i równocześnie prowadzą gospodarkę finansową w formie państwowych jednostek budżetowych. Najważniejsze ustalenia kontroli Stacje wykonują zadania statutowe przy niewielkiej obsadzie kadrowej, zwłaszcza pracowników merytorycznych (zatrudnienie w nich wynosiło 29 osób łącznie z pracownikami obsługi i zaplecza technicznego). Żadna z nich nie realizowała w pełnym zakresie określonych w statutach zadań głównie z dwóch powodów – słabej aktywności oraz niedostosowania zakresu zadań do możliwości realizacyjnych; Akademia ustanowiła obowiązek utrzymywania kontaktów naukowych z organizacji międzynarodowymi, jednak nie określiła precyzyjnie oczekiwań w tym zakresie. W rezultacie stacje dokonywały wyboru partnerów według własnego uznania pomijając w przypadku trzech stacji organizacje, do których Polska wnosi składki członkowskie; Akademia nałożyła na stacje obowiązek uczestniczenia w realizacji dwustronnych porozumień, z których znaczna część uległa dezaktualizacji, nie przynosi Centrali żadnych korzyści i wymaga weryfikacji; Kierownictwo PAN nie przygotowało spójnego programu współpracy naukowej oraz promocji nauki polskiej. Nie stwierdzono również, by w tych sprawach kontaktowano się z Komitetem Badań Naukowych odpowiedzialnym za politykę naukową państwa; Stacje przygotowały programy działania, które nie były poddawane żadnym korektom ze strony PAN. Należy także zauważyć, że stacje najczęściej nie przesyłały swoich planów do akceptacji kierownictwa Akademii; kontrola wykazała brak odpowiednich procedur i wymagań w tym zakresie; Badane placówki reprezentowały w swej działalności naukę polską. Nie zostały one jednak wyposażone w uprawnienia do współpracy z krajowymi jednostkami naukowymi i badawczymi, a działania promocyjne nie zostały poprzedzone rozpoznaniem propozycji i oczekiwań ze strony tych jednostek; Stacje przekazały do Centrali zróżnicowane co do szczegółów i zawartości merytorycznej sprawozdania z działalności statutowej za rok 2001; nie pozwalało to na dokonanie pełnych ocen ich działalności. Wyniki kontroli wskazują na potrzebę m.in. opracowania wieloletniego programu promocji nauki polskiej za granicą . Działalność stacji powinna w dużo większym stopniu opierać się na współpracy z wiodącymi jednostkami krajowego zaplecza naukowego i badawczo-rozwojowego. Należy dokonać weryfikacji statutów stacji, urealnić je i zaktualizować. Kierownictwo Akademii i poszczególne jej organy powinny zwiększyć swe zainteresowanie działalnością placówek, usprawnić wzajemne kontakty i dokonywać okresowych, wnikliwych ocen ich działalności.