Informacja o wynikach kontroli realizacji przez organy administracji rządowej zadań wynikających z ustawy o usługach turystycznych

Kontrola przeprowadzona została z inicjatywy Komisji Gospodarki Sejmu RP. Celem kontroli było dokonanie oceny działań Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej i wojewodów w zakresie monitorowania funkcjonowania sektora usług turystycznych w tym: · wydawania przez wojewodów zezwoleń na prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu imprez turystycznych oraz na pośredniczeniu na zlecenie klientów w zawieraniu umów o świadczeniu usług turystycznych, · nadawania przez wojewodów uprawnień przewodnika turystycznego i pilota wycieczek, · klasyfikacji i kategoryzacji obiektów hotelarskich, oraz ocena podejmowanych działań mających na celu poprawę jakości usług turystycznych i ochronę konsumentów. Kontrolę przeprowadzono w II połowie 2003 r. w Urzędzie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (MGPiPS) i we wszystkich Urzędach Wojewódzkich. Kontrola dotyczyła okresu 2001- I kw. 2003 r. 1. NIK pozytywnie oceniła działania wojewodów w zakresie wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu imprez turystycznych oraz na pośredniczeniu na zlecenie klientów w zawieraniu umów o świadczenia usług turystycznych, stwierdzając w tym zakresie jedynie drobne uchybienia. 2. Krytyczną ocenę Izba sformułowała wobec wojewodów, którzy nie prowadzili bieżącej kontroli przestrzegania przez organizatorów turystyki, posiadania stosownych zabezpieczeń finansowych na rzecz konsumentów (ustalenia takie dotyczyły sześciu województw). Na koniec marca 2003 r. w skali kraju było 148 takich przedsiębiorców (zezwolenia posiada 3594 przedsiębiorców). Brak wymagania aktualnego zabezpieczenia (dot. gwarancji lub umowy ubezpieczenia na cały okres prowadzonej działalności), w ocenie NIK, może narażać konsumentów do ponoszenia przez nich kosztów powrotu do kraju, gdyby organizator turystyki wbrew obowiązkowi nie zapewnił tego powrotu. Nieprawidłowości dot. monitorowania zabezpieczeń finansowych stwierdzono także w MGPiPS. Ustawa nałożyła na Ministra obowiązek prowadzenia Centralnego Rejestru Zezwoleń. Dokonane ustalenia wykazały, że poza rejestrowaniem kolejnych zezwoleń nie opracowano procedur stałego ich monitorowania m.in. pod kątem sprawdzenia czy przedsiębiorcy posiadający zezwolenia mają ważne zabezpieczenia finansowe. 3. NIK pozytywnie mimo stwierdzonych uchybień (dotyczyło trzech województw), ocenia działania wojewodów w zakresie zaszeregowywania i kategoryzacji obiektów hotelarskich. Nieprawidłowości polegały na wydawaniu przez wojewodów pozytywnych decyzji mimo, że wnioskowane obiekty nie spełniały wymagań dotyczących m.in. przestrzegania przepisów budowlanych, przeciwpożarowych i sanitarnych, wyposażenia obiektów, kwalifikacji personelu i zakresu świadczonych usług. 4. Najwyższa Izba Kontroli (pomimo stwierdzonych uchybień) pozytywnie ocenia działania wojewodów w zakresie organizowania egzaminów, potwierdzenia i nadawania uprawnień przewodników turystycznych i pilotów wycieczek. Upoważnienia do prowadzenia szkoleń wydawano jednostkom organizacyjnym lub osobom dysponującym kadrą wykładowców posiadających wykształcenie wyższe i praktykę w zakresie zagadnień objętych programem szkolenia oraz zapewniającym warunki umożliwiające realizację zajęć. Natomiast NIK negatywnie oceniła, fakt, że kontrole przewodników i pilotów prowadzone przez wojewodów wykonywane były wyłącznie pod katem formalnym (sprawdzenie dokumentów), a sporadycznie od strony merytorycznej 5. Zgodnie z ustawą Minister właściwy do spraw turystyki oraz wojewodowie posiadają uprawnienia kontrolne w stosunku do organizatorów usług turystycznych. W latach 2001-2002 Minister przeprowadził 6 kontroli (stanowi to 0,2% przedsiębiorców posiadających stosowne zezwolenia), natomiast wojewodowie przeprowadzili 474 kontrole u organizatorów i pośredników turystycznych i 1889 kontroli w obiektach hotelarskich. W ocenie Izby ilość przeprowadzonych kontroli przez Ministra i wojewodów, jakkolwiek wykonywanych prawidłowo, w zbyt małym stopniu pozwalała na właściwe sprawowanie nadzoru nad podmiotami realizującymi usługi turystyczne w celu prawidłowej ochrony konsumentów usług turystycznych i eliminowania przypadków stosowania niedozwolonych klauzul w umowach. W przypadku kontroli wykonywanych przez wojewodów należy wskazać, że w ograniczonym zakresie korzystano z możliwość karania (np. cofanie zezwoleń lub kierowanie do sądów grodzkich wniosków o ukaranie) za stwierdzone wykroczenia typu: stosowanie niedozwolonych klauzul w umowach i warunkach uczestnictwa, polegających na obciążaniu klientów kosztem do 100% wartości imprezy w przypadku rezygnacji z imprezy; wykonywanie bez wymaganych uprawnień zadań przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek jak również używania nazw rodzajowych podczas świadczenia usług hotelarskich bez wymaganej decyzji. Najczęściej kierowano zalecenia i udzielano instruktażu jak należy zawierać umowy z klientami.