Informacja o wynikach kontroli przekształceń własnościowych w przemyśle piwowarskim

Pomimo, generalnie pozytywnej oceny efektów prywatyzacji sektora piwowarskiego, Izba uważa, że nie w pełni zostały osiągnięte strategiczne cele prywatyzacji w postaci uzyskania przychodów budżetowych na poziomie realnej wartości zbywanego mienia i pozycji rynkowej prywatyzowanych browarów, a także zapewnienia równomiernego ich rozwoju. Prywatyzacji nie wykorzystano do wzmocnienia pozycji części sektora rolnictwa zależnego od produkcji piwa - co może spowodować jej niezdolność do konkurencji w UE. Korzystne efekty prywatyzacji: * W ciągu 7 lat sprywatyzowano 27 przedsiębiorstw i spółek branży piwowarskiej; z tego 10 oddano w leasing spółkom pracowniczym, akcje 2 spółek sprzedano w ofercie publicznej, 9 spółek sprzedano inwestorom strategicznym, 3 spółki wniesiono do NFI, mienie 2 przedsiębiorstw sprzedano inwestorowi branżowemu, 1 przedsiębiorstwo wniesiono do spółki zawiązanej przez 13 zakładów oraz plantatorów i pracowników. Przychody Skarbu Państwa z tych prywatyzacji wyniosły blisko 466 mln. zł., a poniesione koszty – ok. 1,5 % przychodów. * Zróżnicowana była efektywność prywatyzacji poszczególnych zakładów. Najkorzystniej zostały sprywatyzowane Browary Tyskie “Górny Śląsk” S.A. i ZP “Żywiec” S.A. * Wyniki ekonomiczne w l. 1994 – 98 wykazywały dynamiczny wzrost (z wyj. l 95-96); w porównaniu do wyników ekonomicznych przemysłu artykułów spożywczych i napojów następowała poprawa relacji przychodów oraz zysku netto. Powstały też warunki do zwiększenia konkurencyjności polskich browarów poprzez: -dopływ środków w drodze podwyższenia kapitałów i inwestycji w spółkach; -wykreowanie znacznej grupy drobnych inwestorów o stosunkowo silnej pozycji w branży; -konsolidację kapitału. * Prawidłowa na ogół była realizacja zobowiązań inwestycyjnych, w tym dotyczących podwyższenia kapitału. Wyjątek stanowiły Browary Warmińsko-Mazurskie, gdzie zobowiązania nie zostały wykonane; w 4 innych spółkach nastąpiło opóźnienie w ich realizacji. * Zatrudnienie w sprywatyzowanych przedsiębiorstwach i spółkach wzrosło łącznie o ok. 1 tys. osób w stosunku do 1991r. Jedynie w Browarach Karkonoskich S.A. i Browarach Zachodnich “Lubusz”S.A. zatrudnienie zmniejszyło się do 1/3 poziomu sprzed prywatyzacji; w 2 innych zmniejszono zatrudnienie poprzez wyłączanie ze spółek niektórych jednostek organizacyjnych. Niekorzystne działania prywatyzacyjne: * Niedostateczna preferencja sprzedaży akcji/udziałów browarów inwestorom branżowym z równoczesną współpracą z inwestorami i niewielkiej wiarygodności finansowej (możliwej do przewidzenia); stwierdzono nieprawidłowości (w przypadku prywatyzacji pośredniej przy udziale inwestorów finansowych) polegające na: -zaniżaniu ceny akcji i udziałów (Browary Warmińsko-Mazurskie,”Leżajsk”,“BROK”,”Głubczyce”,”Bosman”), -na nieskutecznym egzek-wowaniu zobowiązań inwestorów i dochodzeniu kar umownych, - a także wprowadzeniu do umów nieprecyzyjnych postanowień. * Nie zadbano o interesy plantatorów chmielu i jęczmienia np. poprzez zobowiązania do inwestycji w przerób chmielu oraz zobowiązania do zaopatrzenia w surowce krajowe * Nadmierne wydłużenie procesu prywatyzacji przedsiębiorstw i spółek, co odbiło się niekorzystnie na wynikach innych spółek tej branży działających w warunkach coraz silniejszej konkurencji ze strony wcześniej sprywatyzowanych. Powodowało to zmniejszanie się zainteresowania prywatyzacją tej branży. W efekcie nie udało się sprywatyzować browarów w Zabrzu, w Grybowie, w Czarnkowie. * Na ogół sprawnie przeprowadzono proces nieodpłatnego udostępnienia pracownikom i rolnikom akcji spółek i sprzedaży akcji na warunkach preferencyjnych. Zwraca jednak uwagę duże zróżnicowanie wartości udostępnianych akcji 4 spółek pracownikom i rolnikom. Przeciętna wartość udostępnionych akcji przypadająca na 1 rolnika była wyższa 27-krotnie w przypadku “Leżajska”, 8-krotnie – “Piasta” i 3,5-krotnie – “Głubczyc” od wartości akcji przypadających na 1 pracownika. Odwrotnie w przypadku “PEPEES” – 1 pracownikowi udostępniono akcje o wartości 2,8-krotnie wyższej niż 1 rolnikowi. Stwierdzono też następujące nieprawidłowości w procesie udostępniania akcji: - zawyżenie akcji “Lech” Browary Wielkopolski udostępnionych pracownikom i rolnikom na warunkach preferencyjnych, -pozbawienie uprawnionych rolników możliwości objęcia należnych im akcji 3 spółek. * Nabywcy akcji “Leżajsk” wnosili je jako aport do tworzonych przez siebie spółek z o.o. po wartości kilkakrotnie wyższej od ceny ich nabycia. Taka praktyka może się okazać niekorzystna dla Skarbu Państwa, gdyż stwarza możliwości sztucznego generowania strat księgowych i unikania w późniejszym okresie płacenia podatku od osób prawnych.