Informacja o wynikach kontroli gospodarowania przez Centralny Ośrodek Sportu posiadanym majątkiem trwałym, z uwzględnieniem wykorzystania dotacji budżetowych i środków specjalnych Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki – w latach 1996-1999

Centralny Ośrodek Sportu został powołany do świadczenia usług w zakresie centralnego szkolenia sportowego i przygotowań olimpijskich. W latach 1996-99 otrzymał on znaczne środki, co umożliwiło rozwój bazy sportowej i niemal podwojenie majątku trwałego. Generalnie w sposób właściwy i gospodarny realizuje powierzone mu zadania, chociaż w funkcjonowaniu COS występują też pewne nieprawidłowości (częściowo niezależne od Ośrodka), głównie w zakresie wykorzystania bazy noclegowej. COS, jako jedyna w kraju wyspecjalizowana jednostka (Utworzona w celu świadczenia kompleksowych usług na rzecz centralnego szkolenia sportowego), funkcjonuje w formie zakładu budżetowego dotowanego z budżetu państwa (w l. 1996-99 w łącznej wysokości 53,6 mln zł.); ponadto otrzymuje dotacje na inwestycje ze środków specjalnych UKFiT. Ośrodek podlega prezesowi UKFiS (dawniej UKFiT). Rozwój bazy sportowej w ostatnich latach nastąpił dzięki znacznemu zasilaniu finansowemu, które umożliwiły dopłaty do stawek w grach liczbowych stanowiących monopol państwa. W efekcie wartość majątku trwałego COS wzrosła z 130,2 do 237,4 mln zł, tj. o 82,3%. Wzrost ten nastąpił głównie na skutek budowy nowych i modernizacji istniejących obiektów. Posiadany majątek był wykorzystany zgodnie z przeznaczeniem, z wyjątkiem Stadionu X-lecia, który został wynajęty Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Handlowo-Usługowemu “Damis” na okres 10 lat, na codzienną działalność handlowo usługową oraz na imprezy rekreacyjno-sportowe i rozrywkowe (odbywały się sporadycznie). Czas tej umowy wygasa 18 kwietnia 2001 r.. Za ten wynajem COS uzyskuje korzyści finansowe, które netto kształtowały się w l. 1998-99 na poziomie 2 mln. zł rocznie. Najwięcej zastrzeżeń NIK budzi niski stopień wykorzystania bazy noclegowej – analiza danych wskazuje, że miejsca noclegowe wykorzystywane są w połowie (od 52,9 do 60.7%), a na centralne szkolenie sportowe – ok. 20,2 –25,6%. W dodatku wyniki kontroli wskazują na sukcesywny spadek wykorzystania bazy na szkolenie sportowe, z tym iż w niewielkim stopniu poprawiło się ono w 3 kwartałach 1999 r. Uśrednione dane nie ilustrują zróżnicowania pod tym względem pomiędzy poszczególnymi ośrodkami – przykładowo w Spale i w Szczyrku odpowiednio najwyższe wykorzystanie miejsc wynosiło blisko 93 i 49 %, a najniższe – 82 i 39 % . Kontrola ujawniła też niski stopień wykorzystania obiektów i urządzeń sportowych. Jedynie sztuczne lodowisko “Torwar II” było wykorzystywane na bardzo wysokim i coraz wyższym poziomie (w 1997 r. – 78%, w 99 r. 93 %), lecz w niewielkim stopniu na cele centralnego szkolenia sportowego i przygotowań olimpijskich. Z zebranych danych wynika że najwyższy poziom wykorzystania obiektów sportowych miał miejsce tam, gdzie było wysokie wykorzystanie bazy noclegowej w związku z prowadzonym centralnym szkoleniem sportowym i przygotowaniami olimpijskimi, a więc w Spale, Wałczu i Władysławowie. Natomiast w Giżycku, w okresie objętym kontrolą, nie odbyło się ani jedno szkolenie lub zgrupowanie żeglarskie, chociaż ośrodek ten specjalizuje się w tego typu dyscyplinach. W niewielkim stopniu wykorzystywano tez urządzenia narciarskie w Szczyrku. Jako niezadawalającą ocenia NIK współpracę pomiędzy COS a polskimi związkami sportowymi. Z analizy sposobu rozdysponowania przez 12 związków środków otrzymanych na organizację szkolenia centralnego wynika bowiem, że środki te przeznaczyły głównie na zwiększenie ( o ponad 62 % ) wydatków na szkolenia zagraniczne, przy czym koszt zgrupowania zagranicznego był około dwukrotnie wyższy od krajowego. W dodatku stosunkowo częste były przypadki odwoływania przez związki uzgodnionych wcześniej zgrupowań (UKFIT próbował ograniczyć te przypadki poprzez wydanie odpowiednich zaleceń, lecz okazały się one mało skuteczne). Zdaniem związków sportowych ograniczona baza COS, warunki klimatyczne i terenowe, potrzeba rywalizacji i treningu z najlepszymi sportowcami uzasadniają organizowanie niektórych zgrupowań za granicą, a krajowych – poza bazą COS. Niektóre związki wyjaśniały też , że kilkudniowe szkolenia są tańsze w ośrodkach klubowych (NIK podziela tę opinię). Kontrola nie potwierdziła natomiast argumentów kilku związków o braku miejsc w ośrodkach COS i o wyższych kosztach w tych ośrodkach, niż w innych. W sytuacji niepełnego wykorzystania bazy COS na cele statutowe NIK pozytywnie ocenia starania COS o uzyskiwanie optymalnych dochodów własnych, umożliwiających utrzymanie obiektów i urządzeń sportowych. Jako właściwe ocenia też dostosowywanie planu finansowego, w tym wysokości dotacji budżetowej do poziomu kosztów i dochodów poszczególnych oddziałów Ośrodka w sposób zachęcający do maksymalizacji uzyskiwanych dochodów własnych. Dochody te uzyskiwano głównie poprzez udostępnienie bazy turystom i wczasowiczom. W przypadku niektórych oddziałów, w szczególności w Szczyrku, istniejąca dysproporcja pomiędzy wykorzystaniem bazy przez sportowców a korzystaniem z niej przez turystów doprowadziła do istotnego ograniczenia zadań statutowych COS. Kontrola NIK nie ujawniła nieprawidłowości w wykorzystaniu przez COS dotacji budżetowej i środków specjalnych UKFiT.