Informacja o wynikach kontroli wykonywania obowiązków przez przedstawicieli Skarbu Państwa w spółkach prawa handlowego

Do 30 czerwca 1998 r. Minister Skarbu Państwa przejął akcje i udziały Skarbu Państwa w 578 spółkach, w tym 158 jednoosobowych spółkach Skarbu Państwa. Proces tego przejmowania nie został zakończony. Celem kontroli ( ujętej w planie rocznym) była ocena wykonywania przez Ministra Skarbu Państwa i jego przedstawicieli obowiązków reprezentantów Skarbu Państwa w spółkach z udziałem Skarbu Państwa. Kontrolą objęto okres od początku 1996 r. do końca I półrocza 1998 r. W wyniku tej kontroli NIK pozytywnie oceniła działania Ministra Skarbu Państwa w zakresie: - organizacyjnego przygotowania resortu do pełnienia funkcji właścicielskich tj. wprowadzenia zmian w nadzorze i powiązanie go z przygotowaniem spółek do prywatyzacji, - opracowania procedur powoływania reprezentantów Skarbu Państwa do rad nadzorczych spółek i określenia obowiązków sprawozdawczych tych rad, NIK zarzuca równocześnie Ministerstwu Skarbu Państwa: - niedostateczne egzekwowanie obowiązków sprawozdawczych rad nadzorczych spółek, - nierzetelne prowadzenie bazy danych o kandydatach na członków rad nadzorczych (dane niekompletne i nieaktualne); baza ta nie pozwalała na uzyskanie informacji o liczbie spółek, w których pracownicy MSP byli członkami, o liczbie tych pracowników, ich odwołaniu przed upływem kadencji, - stosowanie niewłaściwych procedur dotyczących przejmowania i ewidencjonowania akcji i udziałów Skarbu Państwa, - nierzetelne prowadzenie dokumentacji spółek w tym przekazywanie delegaturom MSP niekompletnej dokumentacji, - błędy w wykonywaniu nadzoru właścicielskiego w zakresie przygotowywania decyzji dla walnych zgromadzeń akcjonariuszy i zgromadzeń wspólników oraz dla funkcjonowania spółek. Stwierdzono przypadki podejmowania wadliwych decyzji organizacyjnych i gospodarczych m.in wyrażenie zgody na sprzedaż mienia Skarbu Państwa po zaniżonych cenach (?Chemoinstal?); zaangażowanie środków spółek w nieefektywne przedsięwzięcia, brak reakcji na złą sytuację ekonomiczną spółek (np. ?Uniontex?); zbyt późne przekazywanie delegaturom resortu niezbędnych pełnomocnictw, instrukcji do głosowania itp.; niedotrzymywanie terminów ustawowych posiedzeń walnych zgromadzeń akcjonariuszy i zgromadzeń właścicieli, co powodowało opóźnienia w wypłacie dywidend Skarbu Państwa; niedokonanie w terminie zmian w statutach blisko 30% spółek przez co pracownicy tych spółek nie otrzymali należnych im akcji i wygasły mandaty członków rad nadzorczych tych spółek; nieprawidłowości w powoływaniu reprezentantów Skarbu Państwa do rad nadzorczych co piątej spółki. - brak bazy danych o wynikach ekonomicznych spółek (była wcześniej w b. MPW). Wdrożenie systemu komputerowego zawierającego te dane ma nastąpić w 1999 r. - brak informacji o globalnej rentowności kapitału SP zaangażowanego w spółkach; z kontroli wynika, że tylko w nieznacznej liczbie spółek MPW i MSP uzyskiwało dywidendy. - nieprawidłowości (w 3 spółkach) dotyczące wynagrodzeń członków rad nadzorczych oraz ryczałtów na korzystanie z własnych samochodów i rozmowy telefoniczne. Ponadto kontrola wykazała brak należytego przygotowania urzędów wojewódzkich do pełnienia funkcji właścicielskich w spółkach z udziałem Skarbu Państwa oraz naruszanie przez niektórych wojewodów przepisów dotyczących desygnowania pracowników do rad nadzorczych, terminowości przekazania akcji i udziałów Ministrowi SP, a także nieprawidłowości w prowadzeniu ewidencji księgowej. W trakcie kontroli stwierdzono też przypadki nierzetelności w działaniach rad nadzorczych i brak z ich strony właściwego nadzoru nad działalnością zarządów spółek.Na skutek tego dochodziło do błędnych decyzji gospodarczych i personalnych, niekiedy sprzecznych z prawem. Przez ponad 2 lata Minister Skarbu Państwa nie przedstawił Radzie Ministrów projektu rozporządzenia w sprawie określenia szczegółowych zasad ewidencjonowania majątku Skarbu Państwa. Złożoność tej problematyki i trudności w uzgodnieniach międzyresortowych nie usprawiedliwiają - zdaniem NIK - tak znacznego opóźnienia.