Ustalanie i egzekwowanie przez gminy opłaty adiacenckiej oraz opłaty planistycznej w latach 2004-2006 (I półrocze)

W okresie od 2 września 2006 r. do 8 stycznia 2007 r., Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła z własnej inicjatywy w 32 jednostkach samorządu terytorialnego kontrolę, której podstawowym celem była ocena prawidłowości ustalania i egzekwowania przez gminy opłaty adiacenckiej oraz opłaty planistycznej w latach 2004-2006 (I półrocze). Ustalenia tej kontroli są w znacznej mierze tożsame z wynikami poprzednich kontroli w tym zakresie. Stwierdzono bowiem, że gminy nadal w niewielkim stopniu wykorzystywały posiadane ustawowe uprawnienia do wymierzania opłaty adiacenckiej oraz realizowały obowiązek pobierania opłaty planistycznej, pozbawiając się w rezultacie dochodów budżetowych z tych tytułów. Ich wysokość oszacowano na kwotę ponad 3,6 mln zł. Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła zwłaszcza: • niewypełnienie przez organy stanowiące 18 badanych gmin (56%) obowiązku uchwalenia stawek procentowych opłaty adiacenckiej, mimo że w badanym okresie w każdej z nich wykonano inwestycje infrastrukturalne o znacznej wartości lub przeprowadzono podziały nieruchomości, kwalifikujące się do wymierzenia opłaty adiacenckiej. • niepodjęcie w 15 gminach (47%) jakichkolwiek działań, zmierzających do naliczenia i pobrania opłaty adiacenckiej, • zaniechanie ustalenia i pobrania opłaty planistycznej w 6 gminach (19%), mimo zaistnienia zobowiązujących do tego przesłanek ustawowych. W 17 gminach, pobierających opłatę adiacencką oraz planistyczną ujawniono także inne przypadki nieprawidłowości i uchybień, polegających głównie na: - nielegalnym przymuszaniu właścicieli nieruchomości do partycypacji w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej, - bezpodstawnym określaniu stawek zerowych w niektórych planach zagospodarowania przestrzennego, zmieniających przeznaczenie zbywanych nieruchomości, - utracie możliwości pobrania opłaty planistycznej, na skutek opóźnień (nawet kilkuletnich) w wydawaniu decyzji ustalających tę opłatę, - zaniechaniu dokonywania wycen wzrostu wartości nieruchomości zlokalizowanych w zasięgu oddziaływania wybudowanych urządzeń infrastruktury technicznej oraz w związku z podziałami nieruchomości. Stwierdzone nieprawidłowości i uchybienia spowodowane były głównie niewłaściwą organizacją pracy, a także nienależytym funkcjonowaniem systemu kontroli wewnętrznej w urzędach gmin.