Sankcje administracyjne – wybrane zagadnienia w orzecznictwie krajowym i unijnym

Problematyka sankcji administracyjnej jest przedmiotem rozważań doktryny i orzecznictwa od wielu lat. Jeden z jej rodzajów – kara pieniężna stała się również zagadnieniem, które postanowił ujednolicić ustawodawca. Ponad siedem lat temu, 1 czerwca 2017 r., weszła w życie nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego, skutkiem której wprowadzono do niego m.in. dział IVa zatytułowany „Administracyjne kary pieniężne”. Wprowadzenie dodatkowego rozdziału do k.p.a. nie okazało się jednak wystarczającym rozwiązaniem problemów. W szczególności z uwagi na określony art. 189a §2 Kodeksu prymat stosowania przepisów odrębnych, który jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny   „normatywnie spetryfikował” zastany na dzień wejścia w życie noweli stan prawny w przedmiocie zasad nakładania i wymierzania administracyjnych kar pieniężnych oraz udzielania ulg w ich wykonaniu. Celem artykułu jest przybliżenie zagadnienia miarkowania sankcji administracyjnej przy jednoczesnym przywołaniu przykładów działania ww. zasady na przykładzie opłaty dodatkowej, przewidzianej w art. 12i ust. 1 ustawy z 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym oraz dodatkowych zobowiązań podatkowych z  art. 112b i 112c  ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Świadomość ukształtowanego orzecznictwa w tym zakresie jest istotna z perspektywy potencjalnych kontroli wykonywania obowiązków przez organy zajmujące się takimi instrumentami. Autorka w pierwszej kolejności pochyla się nad zagadnieniem sankcji administracyjnej, następnie omawia zasadę proporcjonalności w prawie UE oraz Konstytucji RP by w konsekwencji wyciągnąć wnioski na temat miarkowania sankcji administracyjnej na podstawie zasady proporcjonalności, które wynikają wprost z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.

ABSTRACT

Administrative Sanctions – Selected Issues in National and European Judicature

The issue of administrative sanctions has been considered in the doctrine and judicature for many years. One of them – a fine – has also become an issue that the legislator standardised. Over seven years ago, on 1st June 2017, the amendments to the Administrative Procedure Code entered into force, which resulted in introducing, among others, section IVa entitled “Administrative fines”. However, the introduction of an additional section did not solve the existing problems sufficiently. Especially due to the primacy of applying separate regulations set forth in Article 189a (2) of the Code that, according to the Supreme Administrative Court “normatively strengthened” the legal situation that existed when the amendments were introduced related to imposing administrative fines and reductions in their value. The article aims to present the issue of measuring administrative fines and, simultaneously, to recall examples of application of the said principle on the basis of the additional charge, set forth in Article 12i (1) of the Act of 11th September 2015 on public health and additional tax obligations of Article 112b and 112c of the Act of 11th March 2004 on Value Added Tax. The awareness of the judicature in the area is important for potential audits of how bodies that deal with such instruments perform their duties. In her article, the author mainly discusses the issue of administrative fines, then she presents the principle of proportionality in the EU law and in the Constitution of Poland, and – as a result – she makes conclusions on measuring administrative sanctions on the basis of the principle of proportionality that directly stem from rulings by the Constitutional Tribunal, the European Court of Justice and the Supreme Administrative Court.

Key words: administrative sanctions, measuring, limitation clause, principle of proportionality