Zarządzanie reklamą w przestrzeni publicznej – nadzór gmin nad gospodarowaniem powierzchnią reklamową

Szeroko rozumiana przestrzeń publiczna przepełniona jest reklamami, które występują w różnorodnej formie – od małych szyldów po wielkoformatowe billboardy o powierzchni nawet do 170 m2. Zdaniem niektórych przestrzeń ta, będąc dobrem publicznym jest zawłaszczana i wykorzystywana w działalności komercyjnej. Wskazuje się, że reklama zewnętrzna narzuca przymus kontaktu wzrokowego, a jej intensywność (przejawiająca się w liczbie nośników i ich znacznych rozmiarach) prowadzi do upadku wizualnych i estetycznych wartości przestrzeni publicznej oraz wpływa na zaburzenie możliwości identyfikacji danego obiektu i orientacji w terenie. W przeszłości NIK badała zagadnienia związane z jakością przestrzeni publicznej, oceniając wybrane działania samorządu i wojewódzkich konserwatorów zabytków przez pryzmat wykorzystywania konkretnych narzędzi w postaci prawa miejscowego i egzekwowania ustanowionych w nich zasad. Dotychczas nie sprawdzała jednak czy gminy w kompleksowy sposób podchodziły do problemu chaosu reklamowego, wykorzystując dostępne narzędzia prawne i odpowiednio koordynując współdziałanie komórek organizacyjnych urzędów miast i miejskich jednostek organizacyjnych. Taką kontrolę przeprowadzono w II półroczu 2023 r.; badaniem objęto lata 2020–2023. Jej głównym celem było uzyskanie odpowiedzi na pytanie czy nadzór gmin nad zarządzaniem reklamą w przestrzeni publicznej był prawidłowy i skuteczny. Czynności kontrolne przeprowadzono w ośmiu podmiotach, w tym czterech urzędach miast i czterech zarządach dróg. Celowy dobór jednostek uwzględniał podobieństwa w zakresie wielkości gmin miejskich (wojewódzkie miasta na prawach powiatu) i uwarunkowań organizacyjnych, ale też różnice wynikające z etapu wdrażania tzw. uchwał krajobrazowych. W artykule zaprezentowano wybrane ustalenia kontroli.

ABSTRACT

Advertisement Management in Public Space – Municipalities’ Supervision of Advertising

The broadly understood public space is full of advertisements in various forms – from small signs to large format billboards of even 170 square meters. Some believe that this space, being public good, is misappropriated and used for commercial activity. It is said that external advertising forces eye contact and its intensity (manifested in the number of carriers and their significant size) leads to decreasing visual and aesthetic values of public space, and disrupts object identification and sense of direction. In the past, NIK examined issues related to the quality of public space, evaluated selected activities of self-governments and regional art conservators through the prism of using specific tools, such as local laws, and executing their provisions. However, to date NIK has not examined whether municipalities in a comprehensive manner approached the advertising chaos, used the available legal tools, and appropriately coordinated the activities of organisational units of city authorities and municipal organisational units. Such an audit was conducted in the second half of 2023 and it covered the years 2020–2023. Its main objective was to assess whether the supervision of municipalities of advertisement management in public space was appropriate and effective. Audit proceedings were conducted at eight entities, including four city offices and four road supervisory boards. The selection of audits considered the similarities in the size of municipalities (region leading cities with district rights) and organisational conditions, as well as differences in the stage of implementation of the so called landscape resolutions. The article presents the findings of this audit.

Key words: public space, city space, quality of public space, advertising, outdoor advertisements, external advertisements, advertising management