Kontrola wspólna i pod kierownictwem NIK

Ukształtowana na poziomie konstytucyjnym pozycja Najwyższej Izby Kontroli jako naczelnego organu kontroli państwowej uzasadnia szeroki zakres podmiotowy i przedmiotowy prowadzonych przez nią badań. Konsekwencją tego jest między innymi nałożenie na organy kontroli, rewizji i inspekcji w administracji rządowej i samorządzie terytorialnym obowiązku współpracy z Izbą. Chodzi o współdziałanie równoprawnych podmiotów, gdyż między NIK a nimi nie ma organizacyjnego podporządkowania. Ma ono służyć sprawnemu i efektywnemu realizowaniu przez Izbę jej ustawowych zadań. Ogranicza to krąg podmiotów kontrolowanych oraz zakres współpracy do ustawowych kompetencji Izby. Jej formy zostały określone ustawowo, a jedną z nich jest przeprowadzanie określonych kontroli wspólnie pod kierownictwem NIK. Brak szczegółowych regulacji prawnych wskazujących zasady ich odbywania jest jedną z przyczyn rzadkiego korzystania przez Izbę z tego uprawnienia. W artykule podjęto próbę zdefiniowania pojęcia kontroli wspólnej i odróżnienia jej od zlecenia kontroli doraźnej oraz oceny możliwości i zasadności jej prowadzenia.

ABSTRACT

Joint Audits and Audits Led by NIK – an Unappreciated Cooperation Method or a Faulty Concept

The position of NIK as the Supreme State Audit Body, as set forth in the Constitution, provides the mandate to conduct audits that are broad in scope and coverage. Consequently, other audit and inspection bodies of the public administration and self-government are obliged to cooperate with NIK. Despite the mandatory nature, it should be regarded as an activity of equal audit bodies, since there is no organisational subordination between these bodies and NIK. The objective of the obligation to cooperate is to ensure effective and efficient performance of NIK’s statutory tasks. That is why the right to use such forms of cooperation is related to NIK’s audit engagements. As a result, the number of audited entities and cooperation (regarding the subject and scope) is limited to NIK’s statutory competences. The forms of cooperation are set forth in the Act of 23 December 1994 on the Supreme Audit Office, and one of them is conducting audits jointly or under NIK’s leadership. Since there are no detailed legal provisions to regulate the principles of such cooperation, this right is rarely used by NIK. The article is an attempt to define the concept of a joint audit and to differentiate it from an ad hoc audit. The objective of the article is also to define the opportunities of joint audits and to assess whether these are justified.

Key words: joint audit, cooperation of audit bodies, audit order