Zabezpieczenie Polski w krew i jej składniki – duże potrzeby, zbyt mało dawców

W związku z przewidywanym spadkiem liczby ludności Polski zmniejszy się także odsetek potencjalnych dawców krwi, przy jednoczesnym wzroście zapotrzebowania na nią, spowodowanym zwiększeniem grupy ludzi, którzy mogą wymagać leczenia. Dostęp do stosownej wielkości zapasów bezpiecznej krwi otrzymywanych w ramach krajowego systemu  jest kluczowym elementem utrzymania powszechnego bezpieczeństwa zdrowotnego ludności, oznaczającym, że potrzeby pacjentów odnośnie do odpowiedniej ilości krwi są zaspokajane we właściwym czasie. Tymczasem w Polsce liczba donacji od dawna nie zwiększa się. Warto dodać, że na system gospodarowania krwią można patrzeć jak na zespół zadań mających na celu pozyskanie dawców i bezpieczne dostarczenie leku, zapewniający racjonalne nim gospodarowanie. Zadania te realizuje zorganizowana oraz finansowana z publicznych środków publiczna służba krwi. Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła w 2023 r. w Narodowym Centrum Krwi w Warszawie (NCK) oraz wybranych jednostkach organizacyjnych publicznej służby krwi planowe badanie, mające ocenić, czy państwo miało odpowiednie zapasy krwi i jej składników. Kontrola wykazała, że w latach 2019–2022 liczba wytworzonych składników krwi przewyższała liczbę jednostek wydanych do lecznictwa. Zapewniono więc samowystarczalność i nie sprowadzano krwi z zagranicy, choć w niektórych regionalnych centrach występowały niedobory, głównie w okresie letnim, zwłaszcza w grupach krwi o ujemnym czynniku Rh.

ABSTRACT

Poland’s Supplies of Blood and Its Components – High Needs, Few Donors

Since blood and its components cannot be substituted with anything else, and since these can be provided only by another person, it is key to ensure a properly operating blood donation and blood therapy system, allowing for effective meeting of the actual needs. Provision of safe blood components, and ensuring the material for generating blood related products make the basic objective of the contemporary blood services everywhere in the world. At the same time, the issue is part of the broadly understood health safety system. However, it has become a big challenge. Due to the forecasted decrease in the number of inhabitants of Poland, the percentage of potential donors will also diminish, with simultaneously growing demand for blood and its components due to the increasing number of persons who require blood therapy. It has become commonly known that in the near future European countries should expect lower blood supplies. The access to proper supplies of blood within the national system (that is self-sufficiency) is a prerequisite to maintain health safety of the population, which is to say that the needs of patients are met immediately, and that they have fair and equal access to blood and its components. However, in Poland the number of donations has not been increasing for a long time. Importantly, a blood management system can be regarded as a set of measures aimed at possessing donors and medicine provision that ensure their rational management. This lies with the organised and publicly founded public blood services. In 2023, the Supreme Audit Office conducted a planned audit at the National Blood Centre (Polish: Narodowe Centrum Krwi, NCK) and at selected organisational units of the public blood service, aimed at assessing whether the State had appropriate provisions of blood and its components. The audit showed that in the years 2019–2022 the amount of produced blood components surpassed that given for therapy. Therefore self-sufficiency was ensured and blood was not imported from abroad, although some regions experienced deficiencies, especially in summer, and mainly for Rh-negative factor blood types.

Key words: blood and its components, blood donation and blood thearapy, COVID-19, National Blood Centre (Narodowe Centrum Krwi, NCK), Regional Blood Donation and Blood Therapy Centres (Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa, RCKiK)