Zasada swobody umów w zamówieniach publicznych – wybrane zagadnienia

Artykuł dotyczy problemu obowiązywania zasady swobody umów w zamówieniach publicznych. Zasada swobody umów stanowi podstawową zasadę prawa zobowiązań, stanowiąc wyraz zasady autonomii woli, leżącej u podstaw prawa cywilnego. Tradycyjnie przyjmuje się, że swoboda ta obejmuje podjęcie decyzji o zawarciu umowy, wybór kontrahenta, ukształtowanie treści umowy oraz wybór formy. Swoboda umów nie jest jednak absolutna, jej ograniczenia wprowadzane są ze względu na interes innych podmiotów, jak i ze względu na interes publiczny. Pojawia się pytanie, czy swoboda umów obowiązuje także w odniesieniu do umów zawieranych w sferze zamówień publicznych, zawieranych na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych. W tej sferze obrotu występuje bowiem szereg ograniczeń wolności kontraktowej stron, dotyczących w szczególności wyboru wykonawcy oraz treści umowy. Limitowanie swobody stron odnosi się zarówno do zamawiającego, jak i wykonawcy. W artykule zanalizowano poszczególne ograniczenia i wyłączenia dowolności stron w procesie udzielania zamówienia i jego realizacji. Ostatecznie jednak autor podtrzymuje pogląd, że mimo wprowadzonych ograniczeń swobody umów, zasada ta nie została w zamówieniach publicznych przekreślona. Wprowadzone przez ustawodawcę ograniczenia nie zmieniają bowiem faktu, że w granicach ustawowo chronionych kompetencji strony umowy mogą zdecydować o ukształtowaniu łączącego je stosunku prawnego.

ABSTRACT

Principle of Freedom of Contract in Public Procurement – Selected Issues – Freedom of Entities in Shaping the Law

The article is concerned with the issue of the principle of freedom of contract in public procurement. The principle of freedom of contract is the basic principle for liabilities, being an incarnation of the principle of the autonomy of will that is fundamental in the civil law. It is traditionally assumed that such freedom comprises decisions on engaging in a contract, selection of a contractor, shaping the contract contents, and the choice of contract form. Freedom of contract is not absolute though, and restrictions are justified with the interest of other entities, as well as with public interest. The question arises whether freedom of contract is also binding with regard to public procurement contracts concluded on the basis of the provisions of the Act of 11th September 2019 Public Procurement Law. In this area, there are several restrictions on contract freedom, related especially to the selection of a contractor and the contract contents. Limited freedom of parties relates both to the contracting party and to the contractor. In the article, the author has analysed individual restrictions and excluding parties’ freedom in the process of procurement granting and implementation. However ultimately, the author maintains that, despite the restrictions on contractual freedom introduced, the principle has not been excluded in public procurement. The restrictions introduced by the legislature do not change the fact that, within the statutory protected competence, the parties may decide on shaping their legal relationship.

Key words: freedom of contract, public procurement, contracting party, contractor, liability law, public entity