Współpraca organów administracji rządowej z organizacjami pozarządowymi

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2018 r. aktywną działalność prowadziło w Polsce łącznie 101 tys. rejestrowych organizacji non-profit. Wśród nich najliczniejszą grupę stanowiły stowarzyszenia i podobne organizacje społeczne – 69,1 tys. podmiotów, a następnie fundacje – 14,5 tys. Począwszy od 2015 r. w systemie współpracy z organizacjami pozarządowymi zaszły istotne zmiany. Nowelizacja ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (udppiw) wprowadziła obowiązek opracowania i przyjmowania przez ministrów i wojewodów w drodze zarządzenia rocznych lub wieloletnich programów współpracy z organizacjami pozarządowymi. W 2017 r. powołano agencję wykonawczą działającą pod nadzorem Przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego, tj. Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego (NIW/Instytut), który m.in. kieruje rządowymi programami rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Głównym celem kontroli było ustalenie, czy administracja rządowa realizuje zadania dotyczące współpracy z organizacjami pozarządowymi w sposób zapewniający osiągnięcie założonych celów oraz rzetelnie, gospodarnie i zgodnie z przepisami. Przeprowadzono dwie kontrole, tzn. w 2019 r. rozpoznawczą oraz w 2020 r. planową. Łącznie objęto nimi 42 jednostki.

ABSTRACT

Cooperation of Government Administration Bodies with Non-Governmental Organisations – Weak and Strong Points

An effective non-governmental sector, which takes advantage of citizens’ activities when performing public tasks, makes one of the pillars of a democratic society. According to the data of the Statistics Poland (Główny Urząd Statystyczny, GUS) in 2018 there were 101,000 registered active non-profit organisations in Poland. The majority of them were associations and similar organisations – 69,100 (68.4%), as well as foundations – 14,500 (14.4%). Since 2015 significant changes have taken place in the system of cooperation with non-governmental organisations. The amendments to the law on public benefit and voluntary activities introduced the obligation for ministers and regional governors to develop and adopt, through regulation, annual or multiannual programmes of cooperation with non-governmental organisations. Before, government administration bodies could, but did not have to, develop such programmes. Then, in 2017, an implementing agency was established, supervised by the Chairman of the Public Benefit Committee, namely the National Freedom Institute – Centre for Civil Society Development (NIW) that, among other, manages governmental programmes of civil society development. The main objective of the audit was to establish whether the government administration implemented the tasks related to cooperation with non-governmental organisations in a way that ensures that objectives are met, and in a reliable, economic and legal manner. Two audits were conducted in the area: a reconnaissance audit in 2019, and a planned audit in 2020, and they comprised 42 auditees in total. The audit covered the years 2017–2020. The audit topics varied in individual groups of auditees, depending on their tasks. Surveys were also carried out to obtain opinions of both government administration bodies and NGOs on their mutual cooperation. The article presents the findings of the NIK audit.

Key words: government administration, ministers, regional governors, non-governmental organisations, NGO, cooperation programmes, National Freedom Institute, projects, subsidies.