Potencjał obronny państw NATO – wojna w Ukrainie – wyzwania dla bezpieczeństwa

Artykuł stanowi próbę oceny zagrożeń dla bezpieczeństwa europejskiego, w tym Polski, stwarzanych przez Rosję, a także stopnia gotowości państw NATO do odparcia ewentualnej rosyjskiej agresji. Omawia wiele wątków problemowych, m.in.: cele polityczne i militarne Rosji w odniesieniu do państw NATO, przygotowania Rosji do wojny z Sojuszem i realność takiej konfrontacji, wiarygodność gwarancji sojuszniczych w ramach art. 5 traktatu północnoatlantyckiego, potencjał obronny europejskiego członu NATO i rola UE we wzmacnianiu tego potencjału, a także wkład Polski w działania na rzecz w zwiększenia siły militarnej NATO. Państwa Sojuszu, w tym Polska, mogą stanąć w nieodległej perspektywie wobec realnego ryzyka konfrontacji z Rosją, która może także przybrać formę regularnej wojny. Moskwa chce doprowadzić do zmiany obecnego porządku światowego opartego na przywództwie Stanów Zjednoczonych, a także odbudowy w pasie „bliskiej zagranicy” strefy buforowej oddzielającej Rosję od państw NATO. Otwartej wojny można będzie uniknąć, jeśli państwa Sojuszu wykażą się zwartością polityczną oraz determinacją w kontynuowaniu pomocy wojskowej i gospodarczej dla Ukrainy. Im dłużej Rosja będzie militarnie tam zaangażowana, tym państwa Sojuszu będą miały więcej czasu na przygotowanie właściwej odpowiedzi na wszystkie możliwe opcje, łącznie z groźbą pełnowymiarowej wojny. Istotne będą także konkretne działania na rzecz wzmocnienia potencjału obronnego Sojuszu. Działania te nie wyeliminują groźby wojny hybrydowej, którą Rosja z pewnością będzie intensywnie wykorzystywała. Polska w 2022 r. rozpoczęła na szeroką skalę proces wzmacniania narodowego potencjału obronnego w drodze wydatnego zwiększenia wydatków wojskowych, ogromnych zakupów nowoczesnego uzbrojenia oraz rozbudowy sił zbrojnych. Działania te zostały podjęte bez przygotowania pakietu hierarchicznie ułożonych dokumentów programowych określających założenia polityki bezpieczeństwa kraju, a także bez opracowania długofalowego planu transformacji sił zbrojnych. Kontynuowanie takiego podejścia postawiłoby pod znakiem zapytania możliwość osiągnięcia proporcjonalnej do wzrostu nakładów na obronność poprawy zdolności operacyjnych Wojska Polskiego. Ponadto nie gwarantowałoby doposażenia polskiej armii w sposób racjonalny z ekonomiczno-finansowego punktu widzenia z poszanowaniem interesów krajowego przemysłu obronnego. Realizowana od 2024 r. przez Ministerstwo Obrony Narodowej polityka wzmacniania sił zbrojnych stworzy możliwość optymalizacji działań MON z lat 2022–2023, o ile w relatywnie niedługim czasie dokończone zostaną podjęte w 2024 r. prace nad dokumentami programującymi system obronności kraju, a także nastąpi ścisłe powiązanie planów zakupów uzbrojenia z niezbędnymi zmianami strukturalnymi w siłach zbrojnych przy uwzględnieniu oferty działających w Polsce firm zbrojeniowych.

ABSTRACT

Defence Potential of NATO States – War in Ukraine – Challenges to Security

The article attempts to assess the threats to European security, including Poland, posed by Russia, as well as the level of readiness of the NATO states for repulsing a potential Russian aggression. Numerous issues have been discussed in the article, such as political and military objectives of Russia with regard to the allied states, preparations of Russia for a war against them, the plausibility of Russia’s threat of confrontation with the bloc, the reliability of ally guarantees within Article 5 of the North Atlantic Treaty, the defence potential of the European component of NATO and the role of the EU in enhancing this potential, as well as Poland’s contribution to the measures aimed at increasing bloc’s military power. The NATO states, including Poland, may soon face the perspective of a real risk of confrontation with Russia that may become a regular war. Moscow wants to lead to a change in the current global order based on the leadership of the United States, as well as to the reconstruction in the “close border” of a buffer zone separating Russia from the NATO states. An open war against Russia may be prevented if the NATO states show political unity and determination in continuing military and economic assistance for Ukraine. The longer Russia is militarily engaged there, the more time the NATO states have for preparing a right answer to all possible options, including the threat of a fulltime war. Specific measures to enhance the defence potential of NATO will also be important. Such measures will not eliminate the threat of a hybrid war that Russia – in the situation when it considers that no regular war with the NATO states can be started – will be fully conducting for sure. In 2022, Poland commenced a broad scale process of enhancing the national defence potential through increased military expenditure, huge purchases of modern arms supplies and development of armed forces, in this way significantly contributing to collective efforts of the bloc aimed at increased deterring of Russia from aggression. These measures were taken without preparing a hierarchically structured programme documents portfolio that would set out the assumptions of the State’s security policy. A long term plan for the armed forces’ transformation, considering the nature and scale of threats from Russia, was not elaborated either, nor measures to respond to these challenges in the form of an introduction of vast amounts of combat technique systems to the enhanced army’s equipment. If this approach was continued, an option to achieve an improvement of operational capacity of the Polish Army, proportional to the increased expenditure on defence, would be questioned. Furthermore, it would not guarantee that the Polish army gets supplies in a rational manner, from an economic and financial perspective, and with due respect to the interests of the national defence industry. The policy of enhancing the armed forces, implemented by the Ministry of National Defence since 2024, in the context of threats from Russia, will give an opportunity to optimise the activities of the Ministry of National Defence of the years 2022–2023, provided that in a relatively short time the works on the national defence system programming documents are started in 2024. Also, closely related plans for arms purchase must be elaborated, with necessary structural changes in the armed forces, considering the offers of the armaments companies operating in Poland.

Key words: European security, NATO potential, capacity to deter Russia, war in Ukraine, Russian aggression, ally guarantees, defence industry